Categorie: redactie

Kill your darlings

‘Kill your darlings,’ het is een bekende uitspraak in schrijversland en een enorm cliché, maar (zoals vaker met clichés) ook zeer effectief. Als schrijver is het een van de bewezen editing technieken om tot de beste versie van je verhaal te komen. En ik zeg dit uit ervaring.

Toen ik enkele jaren geleden het conflict voor Familiegeluk op papier zette, was ik totaal niet bezig met een genre. Ik zocht naar een manier om de lezer te raken en haalde inspiratie uit mijn eigen ervaringen, voorkeuren en emoties. Je kunt gerust stellen dat ik Familiegeluk gewoon ben gaan schrijven. Weliswaar met een indrukwekkende tijdslijn, locatie schema’s, diepgaande karakterschetsen en een overkoepelend thema, maar nooit met een vooropgesteld genre. Ik schreef gewoon mijn verhaal. Een beetje spanning, beetje liefde en een tijdsgeest. In feite een spannend boek.

Een spannend boek bestaat niet

Het probleem is echter dat een spannend boek niet bestaat. Je hebt thrillers, detectives, YA, chicklits, science fiction, romans etc. Wat je niet hebt, is een spannend boek.

Klinkt dat gek? Als lezer vind ik van wel. Hoeveel spannende boeken heb jij in de kast staan? En zijn het dan thrillers of romans? De scheidslijn is soms zeer dun en persoonsgebonden.

Zo niet voor de uitgever, die voor zijn inkoop duidelijke categorieën hanteert. En dat kan betekenen dat jouw roman als thriller gezien wordt. Of dat je thriller wordt afgewezen, omdat het niet spannend genoeg is en dus te veel een roman.

Kies en blijf kritisch

Wie slim is, bepaalt zijn genre op voorhand. Het bepaalt immers de inhoud en het tempo van je verhaal en neem van mij aan, die wetenschap voorkomt een hoop herschrijven achteraf. Daar staat tegenover dat ik juist door mijn vrij-uit schrijven, ben gaan inzien waarom een bepaalde passage niet bij mijn thriller genre past of juist wel.

Na al zo’n honderd pagina’s te hebben verwijderd (je schrijft een thriller, geen roman!), zou je denken dat ik er wel zou zijn. Niets is minder waar. Naarmate het manuscript zijn finale staat nadert, telt elk hoofdstuk, elke gebeurtenis zwaarder mee.

En dan lig ik in mijn bed en ineens weet ik het. Mijn mooiste, meest kwetsbare hoofdstuk uit het verhaal vertraagt het tempo van mijn thriller. Het moet eruit. Ik woel en ik draai, maar het feit blijft: kill your darlings.

Gisteren was een treurige dag.

14 juni 2018
Is dat boek nou nog niet af?

Een jaar of twee geleden kreeg ik regelmatig de vraag hoe het met mijn boek was. Gevolgd door de vraag wanneer het te koop zou zijn.

‘Hopelijk met de zomer,’ antwoordde ik in januari 2015, dat leek me namelijk wel een commercieel wenselijk tijdstip. Mijn verhaal Familiegeluk is tenslotte bij uitstek een vakantieboek. ‘Ik denk toch wel rond de feestdagen,’ was mijn reactie in september van dat jaar, het boek is namelijk ook zeer geschikt om cadeau te geven. Vanaf 2016 stopte ik met het noemen van een beschikbaarheidsdatum.

Te kritisch of te weinig talent?

Inmiddels vraagt ook niemand meer wanneer mijn boek er is. Ze vragen hooguit of ik er nog mee bezig ben. En onlangs vroeg een vriendin heel eerlijk waarom het zolang duurde. Haar stem had niet verwijtend of neerbuigend geklonken, ze was oprecht nieuwsgierig hoe het kon dat ik al drie jaar aan mijn manuscript aan het schrijven was en een andere vriendin van haar in drie maanden er een verhalenbundel had uitgepoept. Het antwoord moest ik haar schuldig blijven.

Laat ik me te veel afleiden? Heb ik te weinig talent? Ik denk het niet. Ben ik te kritisch? Te perfectionistisch? Ik weet het niet. Wat ik wel weet, is dat ik de lat hoog leg en dat het schrijven van Familiegeluk ongemerkt mijn opleiding tot schrijver is geworden.

Manuscriptbeoordeling

Voor mijn boek heb ik honderden pagina’s geschreven en evenveel zijn ook weer in de prullenbak beland. Ik heb schrijfcursussen gevolgd, eindeloos research gedaan en uiteindelijk proeflezers om hun kritisch oordeel gevraagd. Dit alles heeft geleid tot een manuscript van een kleine 400 pagina’s, waarvan ik deze week de professionele beoordeling van Linda Jansma terugkreeg. Linda is een succesvolle thrillerschrijfster, haar boeken zijn vlot en goed geschreven en kenmerken zich door Spanning met een hoofdletter.

Mijn werk nog beter maken

Die Spanning in kwadraat voel ik als geen ander als de mail van Linda binnenkomt. Je verhaal laten lezen door weliswaar kritische, maar ook bekende mensen uit je omgeving is één ding, een beoordeling van iemand uit het vak iets heel anders. Ik hou mij braaf aan Linda’s advies eerst haar leesverslag te lezen en pas daarna mijn manuscript te bekijken (voor elke kleine wijzing wordt al een hele rode ballon aangemaakt, wat op het eerste gezicht nogal ontmoedigend kan overkomen). Ik hou mij vast aan haar woorden dat alles wat ze heeft aangestipt uitsluitend bedoeld is om mijn werk nog beter te maken dan het al is en dat ik al een hele prestatie heb geleverd. ‘Jouw verhaal verdient het om gelezen te worden.’ Waarschijnlijk geldt dit voor iedereen die zo ver gekomen is als ik, maar toch leest het als een bevestiging van mijn kunnen.

Herkenning en handvatten

Het leesverslag is een feest. Van herkenning, maar ook van concrete aanwijzingen. Herkenning vanwege de verbeterpunten die ik zelf al vermoedde, maar niet verder mee kwam of voor blind was geworden. Concrete aanwijzingen, omdat Familiegeluk mijn eerste boek is en Linda negen thrillers heeft geschreven. Natuurlijk dien je open te staan voor kritiek, maar wanneer deze zo constructief en helder verwoord wordt, kan ik alleen maar heel blij zijn dat iemand de tijd heeft genomen om met kennis en ervaring mijn hele manuscript door te nemen. Natuurlijk betaald, maar dubbel en dwars de investering waard.

Serieus aan de bak

Als de manuscriptbeoordeling mij één ding heeft geleerd dan is het wel dat ik er nog steeds niet ben. Van structuur verbeteringen tot verdieping van de hoofdpersoon en van taalhantering tot ingeslepen patronen, ik moet serieus aan de bak. En dan heb ik het nog niets eens over de mate van spanning in het verhaal; in hoeverre is die goed genoeg voor een thriller of moet ik tevreden zijn met de door mijzelf gekozen insteek van een spannende roman?

Vragen waar ik in de loop van de komende weken antwoorden op hoop te vinden. Tot het 30 september is en ik bij Marelle Boersma op Masterclass mijn aanpassingen onder de loep kan laten nemen.

Nee, dat boek is voorlopig nog niet af!

Mijn manuscriptbeoordeling door Linda is onderdeel van mijn deelname aan De Schrijf Compagnie Masterclass, een samenwerkingsverband tussen thrillerauteurs Marelle Boersma en Linda Jansma en hun uitgeverij De Crime Compagnie, met als doel van een manuscript een publicatie waardig verhaal te maken.

9 juni 2017
Afgewezen!

Wanneer je, zoals ik, een gelezen schrijver wilt zijn, komt er een moment dat je je schrijverskind met de buitenwereld moet delen. Dat is best spannend, mensen hebben nou eenmaal een mening en die hoeft niet aan te sluiten bij die van jou. En hoezeer ik ook geloof in mijn eigen schrijverskunnen, kritiek blijft confronterend.

Kritiek, mits constructief, is echter ook de beste manier om je schrijven naar een hoger plan te tillen. Als schrijver komt er immers een moment dat je blind bent geworden voor je eigen werk. Van verhaallijn tot personages tot grammatica, je ziet het simpelweg niet meer. Al eerder schreef ik over de voordelen van het meedoen aan schrijfwedstrijden (ondanks het ongelofelijk nadeel van de impact van afwijzing).

Het schrijfproces van dit boek is mijn opleiding tot schrijver

Wat betreft Familiegeluk ben ik ook nog eens een beginnend schrijver, het schrijfproces van dit boek is in feite mijn opleiding tot schrijver. Misschien dat het daarom ook zo lang duurt voordat het boek er is. Want wanneer is het manuscript goed genoeg om weg te sturen? Je hebt immers maar één kans voor een goede indruk bij een uitgever of literair agent. En het is algemeen bekend dat slechts een schamele één procent van het aantal ingezonden manuscripten de zogehete slush pile van de uitgever ontstijgt en het tot publicatie door diezelfde uitgever brengt.

Eén kans dus, die je niet wilt verprutsen door overschatting van je eigen kunnen en onderschatting van de werkelijkheid. Maar ook al heb je beide zaken afgevinkt en denk je dat je eerste vijftig pagina’s goed genoeg zijn om gedeeld te worden, dan nog is de kans op afwijzing zeer groot.

Ik bevind mij in een nieuwe arena

‘Ben je erg teleurgesteld?’ vroeg echtgenoot toen ik hem vertelde dat de literair agent mij niet wilde vertegenwoordigen? Ik dacht even na, het logische antwoord zou toch ‘ja’ moeten zijn. Maar ik voelde niets. Hooguit opluchting. Natuurlijk was het zeer prettig geweest als de agent in kwestie joelend om de rest van het manuscript had gevraagd, maar de afwijzing deed mij vooral beseffen dat ik mij in een nieuwe arena bevond: die van manuscript naar publicabel verhaal. De eerste stap was gezet en de eerste klap geïncasseerd. En in tegenstelling tot een schrijfwedstrijd, waarbij je wel of niet wint, leiden er met een manuscript meer wegen naar Rome.

Dat wil overigens niet zeggen dat ik de feedback van deze agent niet ter harte neem. Ik realiseer mij als geen ander dat het überhaupt al bijzonder is om binnen een week een terugkoppeling te krijgen, waarin ook nog verbeterpunten benoemd worden. Waar ik alleen voor waak is met deze input voor de zoveelste keer mijn verhaal te herschrijven. Dat voelt een beetje als een hond die zijn eigen staart achterna loopt. De terugkoppeling geeft immers alleen aan ‘wat’ er beter kan, maar niet ‘hoe’. Daarnaast heb ik geen afspraak met de agent om mijn document, eenmaal herschreven, nogmaals toe te sturen.

Het is tijd voor een gerichte aanpak

De afwijzing doet mij ook beseffen dat ik mijn manuscript helder moet pitchen: een spannend verhaal voor de 30+ vrouw, die ontspanning zoekt in het lezen ervan. Van een bevriende uitgever krijg ik een lijstje van uitgeverijen, waarvan hij denkt dat mijn boek in hun fonds past. Durf ik die na mijn eerste afwijzing direct te benaderen? Moet ik eerst weer op schrijfcursus of is dat te onzeker? Te vrijblijvend? Een manuscriptbeoordeling dan? Geen proeflezer uit mijn eigen omgeving, maar iemand uit schrijversland die mijn hele verhaal kritisch doorneemt in plaats van de eerste tien of vijftig pagina’s. Maar dan wel graag iemand die vervolgens met mij bespreekt hoe ik de gewenste verbeterpunten kan verwezenlijken en de daaruit voortkomende aanpassingen opnieuw beoordeelt. En mij het liefst ook nog kan helpen in het vinden van een uitgever.

Klinkt als de ideale wereld? Soms komt alles samen.

Wordt vervolgd…

13 maart 2017
Proeflezers, wat is het nut ervan?

Het moest er een keer van komen, mijn schrijverskind uit handen geven, dus dat is wat ik enkele weken geleden deed. Drie proeflezers lazen gedurende de zomervakantie het manuscript van Familiegeluk. Inmiddels heb ik hun feedback ontvangen, de vraag is of ik er ook iets mee kan?

Laat ik direct beginnen met te stellen dat het leuke van proeflezers is dat je direct bewondering oogst.

‘Je hebt gewoon een boek geschreven!’

‘Nou ja, boek, boek, het is een manuscript,’ antwoord ik dan snel.

‘Het heeft een begin, midden en eind,’ is het antwoord, ‘hoe super is dat!’

En ze hebben gelijk, hoe super is dat? De afgelopen periode ben ik vooral bezig geweest met het comprimeren van mijn 550 pagina´s naar de 475 die het momenteel zijn. Het is makkelijk te vergeten dat het traject om zover te komen ook een hele prestatie is.

‘Het leest als een trein!’

‘Het is een echte pageturner!’

Ik neem de complimenten in ontvangst. Het is goed ze te horen, maar nu wil ik weten wat er beter kan.

Eigenaardigheden

Want dat dit het geval is, weet ik zeker. Zoals ik eerder schreef ben je als schrijver op een gegeven moment blind voor de lacunes in je verhaal. Daarnaast heb je ook je eigenaardigheden. Zo blijk ik een onverwachte voorliefde voor eikenhouten tafels te hebben. En alle meelezers zijn het er over eens dat er te veel cappuccino’s en wijn gedronken wordt. Terwijl het op z´n minst opvallend is dat niemand rookt, zelfs niet begin jaren zestig, waarin een deel van mijn verhaal zich afspeelt.

Taalgebruik

Frappant is ook mijn soms archaïsch taalgebruik, waarschijnlijk een overblijfsel uit de tijd dat ik diep in de oudere meisjesboeken zat. Mensen zetten zich neer en deuren openen zich. Terwijl de uitdrukking dat iets je niet boeit weer ongepast is in 1963.

Tijdens mijn eigen redactie betrapte ik mijzelf op een te veelvuldig gebruik van bijwoorden en hoewel ik daar sindsdien meer alert op ben, zijn mensen alsnog vertwijfeld of wanhopig als ze het even niet meer weten. Datzelfde geldt voor woorden en uitdrukkingen die ongemerkt in mijn hoofd zijn blijven hangen; zo opent de hoofdrolspeelster op één pagina twee keer haar mond om iets te zeggen en zijn staalblauwe ogen een te groot cliché.

~~Taal~~ Tikfouten

Proeflezers kijken naar je verhaal. Loopt het lekker? Is het geloofwaardig? Grammatica en taalfouten (of zoals één van hen troostend zei ’tikfouten’) zijn in principe van latere zorg. Toch is het prettig als iemand ze al voor je aanstreept, want ondanks alle eigen checks blijkt ‘die versus dat’ of ‘ij versus ei’ niet altijd even makkelijk. En zelfs de beginnersfout ‘ik wordt’ komt ook in mijn manuscript meerdere keren terug. Ik troost mij met de gedachte dat dictee nooit mijn sterkste punt is geweest en dat je simpelweg over je eigen fouten heen leest. Ik weet natuurlijk ook wel dat een bardame niet haar glazen met haar geblondeerde haren poetst.

Meningen

Kun je over taal nog het Groene Boekje erbij halen of de heerlijke Schrijfwijzer van Jan Renkema, voor de inhoud geldt: zoveel monniken, zoveel kappen. Ook mijn proeflezers hadden totaal verschillende meningen over een aantal gebeurtenissen in mijn verhaal. Wat de één niet meer dan een logisch gevolg vond, ging voor de ander veel te snel. Van geen van hen heb ik overigens gehoord dat de seks-scenes eruit moesten.

Overeenkomsten waren vooral te vinden in de motivatie van personages. Zo vindt mijn hoofdpersonage Lisette een kistje met documentatie van haar overleden moeder. Een moeder met wie ze geen goede band had. Waarom wil ze dan toch de betekenis van de documentatie achterhalen? En waarom neemt de ‘slechterik’ zoveel risico?

De feedback van de meelezers bevestigt ook dat door het verwijderen en samenvoegen van personages en scènes, relevante informatie is weggevallen. Dit zijn o zo belangrijke punten, die je als schrijver vaak niet meer opmerkt, omdat je teveel in het verhaal zit.

Hoe nu verder?

Het mag duidelijk zijn: er is weer werk aan de winkel. Met alle feedback in mijn achterhoofd ga ik nu zelf mijn manuscript in boekvorm doorlezen. Ik verwacht dat ik op deze manier vanzelf merk wat ik wel en wat ik niet aan moet passen. Het zou nog wel eens tot een verrassende wending kunnen leiden.

13 september 2016
Schrijven tijdens de vakantie

Als thuis-schrijver met kinderen op de basisschool is de zomervakantie wat betreft schrijven een weinig productieve periode. Niets zo naïef dan te denken dat je tot meer komt dan een enkele blog en wat berichten op social media.

Door ervaring wijs geworden, had ik dan ook mijn schrijfactiviteiten de afgelopen zes weken op een zeer laag pitje gezet. Aan mijn debuutroman Familiegeluk werd niet geschreven.

Deadline

Toch stond het boek-in-wording proces niet stil. Regeren is voorruit zien en dus had ik mijzelf al eerder een deadline gesteld. Met mijn mensenkinderen thuis was de zomervakantie bij uitstek de periode om mijn schrijfkindje uit handen te geven aan de meelezers en daarvoor diende de tweede versie van mijn manuscript af te zijn.

Proefexemplaar

Een deadline doet wonderen en begin juli had ik versie twee van mijn manuscript afgerond. Hoofdstukken en personages waren geschrapt, gefuseerd en een enkele keer weer teruggeschreven, omdat ze toch onmisbaar bleken. Van de oorspronkelijke 181.000 woorden bleven er 113.000 over, zodat het verhaal meer focus en vaart kreeg. Na een eerste print-out van de copyshop, kreeg ik van een bevriende uitgever de tip via mijnbestseller.nl een proefexemplaar van mijn verhaal te bestellen, zodat in ieder geval twee van de drie meelezers niet meer een multomap, maar een heus boek in handen zouden krijgen. Nog steeds een manuscript (draft) versie, maar wel met een heel andere leeservaring.

Meelezers

Die meelezers heb ik uit mijn naaste omgeving gekozen, allemaal vrouw en leesliefhebber. Daarnaast hebben ze nog wat: de eerste schrijft zelf al jaren in mijn ogen zeer verdienstelijke stukken en is zeer kritisch op wat wel en niet goed schrijfwerk is. De tweede leest zowel thrillers als de betere chicklits en romans, wat haar spot-on in mijn beoogde doelgroep plaatst. De derde is journaliste van beroep en het wachten is alleen nog maar op haar eigen boek. Dat ze mij kennen, maakt objectief beoordelen wellicht lastiger, maar zoals één van hen naar aanleiding van het meelezen zei, ´loslaten dat jij het had geschreven, ging eigenlijk heel snel´.

Daarnaast heb ik ook een vragenlijst opgesteld. De open ‘wat vond je van het boek’-vraag (waarop ‘leuk’ geen antwoord is), dient als eerste beantwoord te worden. Pas daarna komen de meer gerichte vragen aan bod, zodat ze het antwoord van vraag één niet kunnen beïnvloeden. De vragenlijst is een leidraad, ik verwacht niet per se een volledig ingevuld formulier terug. De komende twee weken heb ik met elk van hen een afspraak om hun mening over mijn verhaal te bespreken. Wat moet zeker blijven en wat kan er beter?

Verbeterpunten

Want dat er dingen beter kunnen, is één ding dat zeker is. Als schrijver ben je op een gegeven moment blind voor de lacunes in je verhaal. Eigen redactie, zeker in de vorm van het verwijderen van hele hoofdstukken, brengt het risico met zich mee dat gebeurtenissen of personages die de redactieslag wel hebben overleefd te veel op zichzelf komen te staan. En wat voor mij als schrijver vanzelfsprekend is (verweven als ik ben met mijn verhaal), kan bij de lezer juist vraagtekens oproepen.

Ben ik bang voor de feedback? Nee, totaal niet. Ik heb er juist heel veel zin in!

23 augustus 2016
Roman of thriller: de waarheid over de zaak Harry Quebert

Vanuit het terugkerende vraagstuk ‘wat is het genre van mijn boek?’ werd mijn aandacht getrokken door een interview in het NRC met de jonge Zwitserse schrijver Joël Dicker, wiens nieuwe roman tot zijn eigen verbazing als thriller gezien wordt.

Ja, er is sprake van een moord en een waarheid, maar maakt dat De waarheid achter de zaak Harry Quebert nou direct een thriller in plaats van een roman?

Naar mijn idee is de misdaad een laag in het verhaal, niet de kern.

Aldus de auteur in het interview.

Ik las het boek en snap zijn punt. Ik snap ook waarom de buitenwacht het classificeert als thriller.

Vaart en verhaallijnen
Het boek leest als een trein, je wilt weten wat er werkelijk gebeurd is en telkens als je denkt de waarheid boven tafel te hebben, neemt het verhaal een nieuwe wending. Hierbij worden verschillende verhaallijnen knap door elkaar verweven, waarbij er diverse sprongen in de tijd worden genomen.

Zo leren we niet alleen het verhaal achter de jonge schrijver Marcus Goldman kennen (succesvol gedebuteerd en met een writersblock voor boek twee) of dat van zijn mentor Harry Quebert (sterauteur en al snel hoofdverdachte van de moord in het boek), maar van nog een groot aantal andere inwoners uit het kleine Amerikaanse dorp Aurora waar het verhaal zich voornamelijk afspeelt. We lezen over schrijverschap, onzekerheid, ambitie, vriendschap en liefde.

De waarheid
Dit alles zou kunnen leiden tot een complex en warrig verhaal, ware het niet dat alle verhalen gelinkt zijn aan de hoofdactiviteit in het boek: het achterhalen van de waarheid over de zaak Harry Quebert. Ofwel, de zoektocht naar het antwoord op de vraag wie Nola Kellergan ruim dertig jaar geleden heeft vermoord en waarom? Wellicht niet de kern van het verhaal, maar in mijn ogen wel zeker het anker.

Focus
Iedereen die schrijft weet (of zou moeten weten) hoe belangrijk focus is. Het laatste wat je wilt, is dat de lezer door de bomen het bos niet meer ziet in je verhaal en daarom afhaakt. Ik stel mij bij het redigeren van mijn eigen boek dan ook voortdurend de vraag: draagt dit bij aan de kern van het verhaal of is het een leuke anekdote? In dat laatste geval wordt het rücksichlos geschrapt (en ja, dat doet soms pijn).

Roman of thriller
De diverse verhaallijnen (lagen, zo je wilt) maken De waarheid over de zaak Harry Quebert volgens de auteur tot een roman.
Voor mij als lezer is het simpelweg een toegankelijk en spannend verhaal. En dat klinkt weer net als een thriller.

De waarheid over de zaak Harry Quebert is uit het Frans vertaald door Manik Sarkar.
De foto bovenin toont een deel van de voorkant van het boek, de foto van de auteur is afkomstig van nrc.next/ Jérémy Spierer.

18 mei 2016
Uitstelgedrag

Ik moet wat bekennen.
Ik heb al twee weken niets gedaan aan Het Boek.
Helemaal niets.
Nada.

Ik heb blogs geschreven voor barbaraschrijft en De Mama Company over mijn trip naar Parijs.
Ook heb ik mijn stuk over ADHD naar J/M voor Ouders gestuurd en mezelf in de kijker proberen te werken bij een kunstblad, maar Het Boek heb ik genegeerd.

Ding
En dan wordt het een ding, hè.
Dan MOET ik echt HOOGNODIG aan de slag.
Met als gevolg dat ik mijn omslagfoto’s op FB wijzig, mijn administratie bijwerk, een nieuw voortuinplan bedenk en mijn bureau opruim.

Uitstelgedrag!

Over 1,5 week is het meivakantie.
Daar tussenin zit nog een margemiddag en Koningsdag.
En ik moet ook nog naar de kapper en mijn moeder.
Kortom, heeft het nog wel zin om te gaan schrijven?
Kan ik niet beter wachten tot na genoemde vakantie, om dan met vereende krachten Het Boek weer op te pakken?

Natuurlijk niet.

Want na de vakantie is er nog steeds die social media, administratie, voortuin en dat bureau.
Om nog maar te zwijgen over de nieuwe vakantiefoto’s.
En een boek schrijft zich nou eenmaal niet vanzelf.

Flow
Tenzij je achter je toetsenbord of schrift gaat zitten en focust. Dan, als je geluk hebt, komt er op een gegeven moment die flow. Dat heerlijke gevoel dat je alleen maar met je personages mee hoeft te lopen en opschrijft wat zij zeggen en doen (eerlijkheid gebied mij hier aan te geven dat dit in de herschrijffase waarin ik mij bevind, niet echt een goed idee is; het gaat er nu om het verhaal bondiger te maken, een flow leidt veelal tot het tegenovergestelde).

Van uitstel naar focus
Die focus is echter wel waar het om gaat. En eenmaal terug bij mijn personages, terug in mijn verhaal, is het veel makkelijker de discipline van het schrijven vast te houden. Uiteindelijk is het net als met hardlopen, het stuk van de bank naar buiten is het moeilijkst.

Ik heb nog vijftien uur schrijftijd tot de meivakantie.
Er zijn er velen die het met minder per maand moeten doen.

21 april 2016
Thriller, roman & chicklit

Het valt niet mee.

Vijf dagen na mijn terugkomst van een intensief schrijfweekend in de Betuwe, ben ik flink aan het ploeteren op de nieuwe versie van mijn manuscript.
Wat moet eruit en wat kan blijven?
En wat moet er nieuw bij?

Nieuw bij?!

Het moest toch allemaal korter, krachtiger, meer focus?
Inderdaad.
Maar met personages en hoofdstukken verwijderen of integreren alleen kom je er niet.

Herschrijven
Langzaam daalt de realisatie neer dat ik een nieuw boek moet schrijven.
Weliswaar met onderdelen uit mijn bestaande manuscript, maar toch een nieuw verhaal.
Een thriller in plaats van de mengeling van thriller, roman en chicklit die hier voor mij ligt.

Keuzes
De redenen hiervoor zijn simpel. Ten eerste begrijpen ze zo’n mengeling in boekenland niet. Als lezer mag je wellicht over een spannend boek spreken, de inkoper wil een duidelijke categorie waarin het boek geplaatst kan worden. Daarnaast wil de lezer zich kunnen identificeren met de personages en de strijd van de hoofdpersoon. Als dat alle kanten opgaat, haakt hij af.

Balans
Ik kan daar natuurlijk lak aan hebben. Tenslotte is het mijn boek.
Maar ik wil straks graag ook ingekocht worden en bovenal met waardering gelezen.
Dus duik ik weer in het hoofd van mijn hoofdpersonage die ik dacht zo goed te kennen.
Wat is haar werkelijke angst? En wat gebeurt er waardoor ze die angst het hoofd moet bieden?
Hoe hou ik haar interessant, maar ook sympathiek?
Hoe zorg ik ervoor niet teveel, te snel weg te geven, zonder vaart te verliezen?
En hoe hou ik het begrijpelijk, zonder oppervlakkig te worden?

Grijs gebied
Ik zoek in het grijze gebied tussen de genres.
Een thriller met uitgewerkte personages.
En een vleugje romantiek, want het is tenslotte mijn boek.

11 maart 2016
Schrijfweekend in de Betuwe (deel 2)

Aan tafel zitten drie van mijn mede-schrijfcursisten in diepe stilte te werken aan hun verhaal. Ikzelf zit op de bank om een begin te maken aan deze blog. Een beetje stiekem voelt het wel, ik ben hier immers voor mijn boek, maar op dit moment is het hoofd leeg.

Of moet ik zeggen: juist te vol?

Les van een pro
Vier trainingen in twee dagen, inclusief nieuwe verhalen van andere (aspirant) schrijvers en niet te vergeten onze schrijfcoach Marelle Boersma zelf. Het is een hoop informatie om te verwerken. Gelukkig is Marelle niet alleen succesvol thrillerauteur, maar heeft ze tevens jarenlange ervaring als docente aan de Universiteit van Wageningen.

Het is vooral de docente die gedurende het Schrijfweekend voor mij zit.

Marelle mag dan een intuïtief schrijfster zijn, haar Schrijfweekend verloopt volgens een helder schema, waar ze als echte juf leiding aan geeft. Rustig, direct en met duidelijk plezier. En dat is prettig, want ik ben hier om te leren. Te leren hoe ik verder moet, nu mijn manuscript af is en het ‘strak-trekken’ kan beginnen.

Saai type
Direct na de kennismaking op vrijdag gaan we aan de slag om ons hoofdpersonage tot leven te brengen. En veel sneller dan verwacht, dient mijn eerste hindernis zich aan: mijn hoofdpersonage blijkt een behoorlijk saai type. Verward kijk ik naar de ingevulde profielschets die ik maanden geleden heb gemaakt; hoe kan dit? Ik duik terug in mijn verhaal en aan de hand van de door Marelle aangereikte theorie weet ik de vinger op de zere plek te leggen. Hier is duidelijk nog werk aan de winkel.

Toepasbaar
De theorie direct kunnen toepassen op ons schrijven is kenmerkend voor Marelle’s schrijfcoaching. De training van zaterdag is zelfs speciaal voor mij bedacht: schrijf op zes post-it notes je verhaal op. Mag ik het hele blokje?
Ik schuif en streep door, wat is het werkelijke verhaal in mijn manuscript? Wat is het begin en wat is het eind? En welke stukken daar tussenin zijn essentieel om het een logisch en vooral ook spannend geheel te maken? Net op het moment dat een medecursist naast mij verzucht dat ze haar eerste twee hoofdstukken kan schrappen, vraag ik mijzelf af hoe relevant de eerste vijftig pagina´s van mijn verhaal werkelijk zijn?

Met de billen bloot
Die vraag komt tijdens het individuele coaching gesprek met Marelle ook aan bod.
‘Je schrijft mooi,’ zegt ze naar aanleiding van de vijf pagina’s tekst die ik haar van te voren heb mogen sturen. De bevestiging is fijn, maar daarna kunnen we ook direct door naar waar het werkelijk om gaat.

Alleen mooi is niet genoeg om in een verhaal te staan.

Zeker als ik een thriller schrijf, is het belangrijk de vaart erin te houden. Als ik probeer uit te leggen waar mijn verhaal over gaat, blijkt al snel dat zelfs ik verstrikt raak in het aantal personages en verhaallijnen dat ik heb gecreëerd. Zijn ze echt allemaal nodig? En vooral: is de lezer niet allang afgehaakt?

Schrijven is schrappen
Het goede nieuws is dat er met mijn 550 pagina’s manuscript genoeg vlees op de botten zit om te kunnen schrappen. Een manscriptbeoordelingsbureau had bij mij al aangegeven dat ik mijn verhaal tot de helft moest reduceren, wilde ik überhaupt door een uitgever gelezen worden. Dat had mij toen erg tegen de borst gestoten, het voelde als schrappen als een doel op zich. Nu had ik een inhoudelijk uitgangspunt: schrappen om het verhaal duidelijker te krijgen. Door kritisch naar personages te kijken en mij tot de essentie van het verhaal te beperken.

Durven delen
Die avond bespreken we elkaars verhalen en lezen enkelen voor uit eigen werk. Ik neem het risico en lees het mogelijke nieuwe begin van mijn verhaal voor. Het klinkt warrig en onduidelijk (het was tenslotte oorspronkelijk hoofdstuk 11) en ik realiseer mij opgelucht dat er in de voorgaande tien hoofdstukken informatie zit die ik nog steeds kan gebruiken.

Kill your darlings (en ja, dat doet pijn)
De laatste training van het weekend gaat over spanning en brengt alle theorie van de afgelopen twee dagen samen. Ik trek mij terug in de serre van onze knusse B&B. Het is er fris, maar dat heb ik nodig om mijn hoofd helder te houden. Na twee uur staat de rode draad van mijn verhaal op één A4, heb ik acht personages geëlimineerd en staan er nog eens vijf op de nominatielijst hen achterna te gaan. Als personages verdwijnen (doordat hun rol wegvalt of overgenomen wordt door een ander personage) betekent dat automatisch dat er ook scènes verdwijnen. Soms doet dat pijn (dit was net zo leuk geschreven) en soms voelt het als een opluchting (hier had ik zelf ook al mijn twijfels over).

Antwoorden
En dan is het half vier en gaan we afronden. We kijken terug op een zeer zinvol en gezellig weekend. De één omdat ze een begin met haar boek heeft gemaakt, de ander omdat ze eindelijk tijd had om weer eens te schrijven en weer een ander omdat er ineens een prachtige verhaallijn ligt. Ik kijk naar de lijst vragen die ik voor het weekend had opgesteld. Ze zijn totaal niet aan de orde gekomen. En toch ga ik terug naar huis met antwoorden. Antwoorden in de vorm van handvatten om van mijn manuscript een echte thriller te maken.

Droom jij ook van het schrijven van een boek of ben je er zelfs al mee bezig?
Schrijftraining van Marelle Boersma kan ik je zeker aanraden, meer over de mogelijkheden lees je op haar website.

7 maart 2016
Schrijfweekend in de Betuwe (deel 1)
Nog een paar uur en dan is het zover: mijn Schrijfweekend bij Marelle Boersma in de Betuwe.

Net op het moment dat ik rondloop met de vraag hoe het beste invulling te geven aan de redactiefase van mijn boek-in-wording, valt mijn oog op een oproep in één van de online schrijfgroepen die ik volg:

Een annulering voor een schrijfweekend van 4-6 maart betekent een plekje vrij.

Mijn hele agenda gaat er voor op de schop en alle credits bij echtgenoot worden opgenomen, want het heeft zo moeten zijn.

Uitbesteden of zelf doen
Die vragen rondom redactievoering waren er uiteraard al enige tijd.
Ik had al diverse lijntjes uitgegooid en was tot een aantal mogelijkheden gekomen:
- redactie uitbesteden, het gaat tenslotte om mijn eerste boek en je hebt maar één kans voor een eerste indruk bij een uitgever of agent, het nadeel is de prijs;
- zelf redactie voeren op basis van mijn eigen kritische blik en dat van enkele meelezers, ronduit de goedkoopste optie, maar ook met het risico belangrijke verbeterpunten te missen;
- een representatief aantal pagina’s laten redigeren door een professional en op basis daarvan zelf het gehele manuscript aanpassen, daarmee hou ik de kosten in de hand en ben ik verzekerd van onafhankelijke en kundige input;
- de tweedaagse cursus Literair Debuteren volgen bij literair agenten Paul Sebes en Willem Bisseling; zij hebben de naam en het netwerk, helaas verre van gratis.
Budget en leerproces
Bovenstaande punten zouden de indruk kunnen wekken dat de cruciale factor in mijn beslisproces budget is. En ik geef direct toe, in de wetenschap dat redactie zo´n tien cent per woord kost en mijn manuscript 181.500 woorden telt, speelt dit zeker een rol.

Er is echter nog wat anders, iets wat veel belangrijker is: ik wil graag meegenomen worden in het redactieproces. Een aanbod om mijn manuscript serieus in te korten is dan ook niet aan mij besteed. Tegelijkertijd maakt feedback op voornamelijk spellingsniveau mij achterdochtig; het kan toch niet zo zijn dat ik bij mijn eerste boek direct zó goed schrijf?

Vanuit inhoud
En toen kwam dus die lege plek bij het schrijfweekend langs. Twee dagen lang schrijfworkshops en individuele coaching voor 25% van de kosten van Sebes en Bisseling is voor mij haalbaar. En mijn indruk van schrijfcoach Marelle Boersma is positief. Ik heb weliswaar geen boeken van haar gelezen, maar in haar online communicatie geeft ze antwoord vanuit de inhoud en niet vanuit ‘wat zij voor mijn schrijfproces kan betekenen’. Dat werkt bij iemand die meegenomen wil worden in het proces.

Drie keer eerder ging ik op Schrijfweek en elke keer kwam ik geïnspireerd en geënthousiasmeerd terug. Er ontstaat een bepaalde magie als je een kleine groep gelijkgestemden op een prettige locatie bij elkaar zet.

Mijn tas is gepakt, mijn vragenlijst uitgeprint en de cake voor bij de koffie staat in de oven.
Ik ben zeer benieuwd wat het komend weekend mij gaat brengen.

Benieuwd naar het schrijfproces van mijn boek-in-wording?
Like mijn facebook.com/familiegeluk en je hoeft nooit meer wat te missen.
4 maart 2016