Categorie: inspiratie

Backyard Wilderness – de natuur dichtbij

Toen ik jaren geleden alleen in Amsterdam woonde, had ik een muis als huisgenoot. Ik noemde hem Ali, omdat iemand mij ooit had verteld dat als je voor iets bang bent, je het een naam moet geven. Personaliseren schept een band.

De makers van de grootbeeldfilm Backyard Wilderness hebben deze gedachte goed begrepen. De dieren in de achtertuin van de Amerikaanse Katie krijgen weliswaar geen eigen naam, in de loop van de film worden ze wel degelijk uit hun anonimiteit gehaald.

Favoriet

Backyard Wilderness werd vijf keer bekroond bij de Giant Screen Awards en bij de prestigieuze SMASH Awards zelfs zes maal, onder meer voor beste onderwerp, beste camerawerk en beste visuele effecten. Ook ontving de film eind oktober tijdens het Rotterdams Wildlife Filmfestival the Kids Choice Award.

Tijdgeest

En geen wonder, de film benadert het fenomeen ‘naar buiten gaan’ vanuit het perspectief van een kind van deze tijd. Terwijl mijn kinderen onverwacht ‘oh’ en ‘ah’ verzuchten wanneer (jawel!) een muis over het beeldscherm schiet, zijn Katie en haar broer primair bezig met zichzelf, tablets, levels en likes.

Schattige rovers

Niemand kan ongevoelig blijven bij het zien van neurotische wasberen, vallende kuikentjes en een lieveheersbeestje die door een regendruppel van zijn blad verjaagd wordt.

‘Ze laten precies de schattige stukjes zien,’ merkt hij-van-tien halverwege de film fijntjes op. Hij heeft gelijk, maar doet het er toe? Schattige dieren blijken even later ook rovers, wanneer de wasbeer het op de eendeneieren heeft gemund. En ook een hert moet het ontgelden tegen de vossen.

Verbondenheid

Deze cirle of life is wat de film haarscherp laat zien. Al het leven is verbonden met zijn omgeving en het ene dier trekt het andere aan. In de natuur zijn geen goeierikken of slechterikken, alleen roofdieren en prooien. En de mens, die de leefomgeving van de dieren heeft ingenomen en het daar veel moeilijker voor ze heeft gemaakt.

Oproep

De film is een duidelijk oproep om naar buiten te gaan en de wereld om ons heen te ontdekken. En ons daar verantwoordelijk voor te voelen, zoals Katie, die uiteindelijk boswachter wordt.

Dat is natuurlijk een mooie gedachte, maar de vraag is hoeveel kinderen en ouders na het zien van de film spontaan roepen ‘kom, laten we nu onze achtertuin onderzoeken!’. Om nog maar te zwijgen over het aantal dat dit vervolgens daadwerkelijk doet.

Tuinsafari en buitentips

Het Omniversum – duidelijk ook niet van gisteren – heeft hier iets op bedacht. Op 21 februari, 24 maart en 14 april kun je met Staatsbosbeheer boswachters Jenny van Leeuwen en Mark mee op tuinsafari door de achtertuin van Omniversum. Je bezoekt eerst de film met vooraf een korte introductie over het boswachterschap. Ook is er samen met Kidsproof.nl een boekje gemaakt met 20 buitentips voor kids in de regio Den Haag en Leiden.

Een belangrijke aanvulling op de film, want de belangrijkste connectie is niet onze Wifi, maar zit buiten in de natuur.

Backyard Wilderness is vanaf 12 februari jl. te bewonderen in het Omniversum in Den Haag (leeftijd vanaf 6 jaar).

20 februari 2019
De last van NaNoWriMo

Wie een beetje van het schrijven is, kan er niet omheen: het is bijna National Novel Writing Month, kortweg NaNoWriMo genoemd.

NaNoWriMo is een uit Amerika overgewaaid initiatief met als doel het schrijven van een roman van minstens 50.000 woorden in één maand, te weten november.

Reëel? Ik denk het niet.

Zinvol? Dat dan weer wel.

NaNoWriMo gaat inmiddels zijn twintigste levensjaar in en is (hoe kan het ook anders) veel meer dan de ambitie een boek te schrijven in een extreem korte tijdspanne. Zelf omschrijven ze hun doel als volgt: “encouraging creativity, education, and the power of the imagination through the largest writing event in the world”.

Schrijvers als bruggenbouwers

Met dit jaar een verwachte 40.000 deelnemers wereldwijd kun je stellen dat ze aardig succesvol zijn. Dat daarvan slechts een klein deel zijn gestelde schrijfdoel behaalt, lijkt minder belangrijk. Het punt is verhalen te schrijven en te delen, waardoor we niet alleen onszelf beter begrijpen, maar ook bruggenbouwers worden in een steeds meer verdeelde wereld.

Het doel om binnen een maand 50.000 woorden te schrijven, klinkt onverwacht een stuk meer haalbaar.

Chagrijnig

Het internationale platform biedt hiervoor ook allerlei tools aan, waaronder pepp talks en interactieve webcasts met gevestigde auteurs. Ook is er een speciale focus op jongeren. Ondertussen tikt de klok zichtbaar verder en zijn er daar je NaNoWriMo buddies die je aanmoedigen je wordcount te halen.

Ik word al chagrijnig bij de gedachte.

Iets ‘moeten‘ is nooit mijn sterkste punt geweest. Zoals een sportmaatje voor de een de noodzakelijke stok achter de deur is, is die voor mij de reden om mijn kont tegen de krib te gooien. ‘Hoezo dat jij me gaat vertellen dat ik MOET sporten???’ Dat sportmaatje is immers mijn barrière tussen wel en niet hoeven gaan en in feite dus de oorzaak van al mijn ellende.

Het Gevaar van Afleiding

Nu is schrijven over het algemeen een solitaire bezigheid. En de aangeboden mentale en praktische online support kan net dat ene duwtje in de juiste richting zijn. Maar wanneer de schrijftijd beperkt is, loert ook het Grote Gevaar van Afleiding (GGA). Want hoezeer ik het huishouden kan laten voor wat het is, alles over schrijven is een heel ander verhaal. Voordat ik het weet, heb ik al mijn kostbare uren besteed aan het aanmoedigen van mijn NaNoWriMo buddies, om nog maar te zwijgen over alle handige schrijftips die ook gelezen of bekeken moeten worden.

Focus SchrijfMaand

Terug naar de zinvolle kant van dit schrijfinitiatief. Want een maand lang eindelijk eens werk van je schrijfambitie maken, is op zichzelf een mooi streven. Schrijven is tenslotte vooral gaan zitten en doen. Ook als je – zoals ik – een groot deel van je tijd daadwerkelijk aan dat schrijven kunt besteden, blijft het realiseren van een leesbaar verhaal uiteindelijk een kwestie van zelfdiscipline.

Dus heb ik besloten net zoals in 2015 mijn eigen draai aan NaNoWriMo te geven en november te gebruiken als Focus SchrijfMaand (FSM). Niet een minimaal aantal woorden, wel een uitgewerkt nieuw boekidee. Ik heb genoeg ingevingen, maar wat op de fiets of onder de douche briljant voelt, kan op papier een snelle dood sterven. Hoe waardevol om hier een maand lang gericht mee aan de slag te gaan!

Cadeautje

En misschien is dat wel de crux. Wie meedoet aan NaNoWriMo moet in een maand 50.000 woorden hebben geschreven. Doe je dat niet, dan heb je toch een soort van ‘gefaald’. Mijn FSM geeft me een maand de tijd om mijn verhaal te kickstarten. En dat voelt toch wel als een cadeautje.

30 oktober 2018
Marie Kondo: opruimen in theorie

Mijn leven inrichten zoals ik dat zelf wil? Dat lijkt me wel wat. Volgens de Japanse opruimguru Marie Kondo is het ook mogelijk. Als je maar O P R U I M T. Het is precies dit woord waar ik op aansla, want opruimen is nou niet echt mijn ding. Zoals mijn echtgenoot regelmatig verzucht, ‘jij ruimt niet op, jij verplaatst.’

Ken je dat? De uitpuilende kledingkast waar je echt een keer doorheen moet, de stapel knutselwerkjes van de kinderen of foto’s van jezelf, om nog maar te zwijgen over de zolder, garage, gangkast of elke plek waarvan je kunt doen alsof er niets achter zit. Uit het oog, uit het zicht. Of in de terminologie van Marie Kondo gesproken: het hart.

Een groot hart

Volgens Kondo gaat het bij het opruimen niet om het functionele besef dat je iets nodig hebt of dat iets nog zo goed als nieuw is (en dus zonde om weg te doen). Nee, de vraag die je jezelf volgens haar moet stellen, is hoeveel je van je spullen houdt. Het komt neer op omdenken: kijken (voelen) wat je wilt houden in plaats van wat je wilt weggooien. De liefde voor je spullen bepaalt de uitkomst.

Maar wat als ik nou eens een heel groot hart heb?

Heft in eigen hand

Volgens Marie Kondo biedt haar KonMari-methode uitkomst. Wie op deze manier opruimt, ontdekt waar hij of zij blij van wordt en dat effect geeft vertrouwen in het eigen vermogen om beslissingen te nemen. Als je kamer vervolgens schoon en netjes is, kun je niets anders dan naar binnen kijken. Het resultaat is dat je veel duidelijker ziet wat je nodig hebt in het leven en wat niet.

Onkunde

Het voorwoord van Kondo’s besteller Opgeruimd! vertelt me niet alleen wat de KonMari-methode voor me kan betekenen, het benadrukt vooral het enorme succes ervan. Deze “wij van wc-eend” houding maakt me nogal kregelig, maar met het vooruitzicht op een opgeruimd leven, geef ik het een kans.

“Opruimen,” zo lees ik, “is een reeks simpele handelingen waarbij objecten van de ene plek naar de andere verplaatst worden”. Zou echtgenoot dan toch ongelijk krijgen? Nee, blijkt als snel, want waar het om gaat, is dat je de objecten terugzet waar ze thuishoren. En dat is precies waar het misgaat, aldus onze Japanse opruimgoeroe. De meeste mensen zijn hiertoe niet in staat, omdat ze simpelweg nooit hebben geleerd op te ruimen.

Obsessie

Gelukkig, ik ben een opruimsukkel, maar deze onkunde ligt niet aan mij. En vanaf nu biedt de KonMari-methode mij redding. Mijn kregeligheid gaat langzaam over in ergernis. Kondo’s obsessie met het opruimen van werkelijk alles om haar heen voelt anorectisch, waarbij elke hap wordt afgewogen op calorieën en er continue slimme manieren worden gevonden om nog meer af te vallen. Haar devotie tot het opruimen (en correct opvouwen!) van spullen roept associaties op met sektes, bepaalde geloofsovertuigingen of zelfverrijkingstromingen. Ze is enorm oordelend, wat pijnlijk schuurt op de momenten dat je je er niet in kunt vinden. Zoals haar mening over boeken. “Hun doel is dat ze gelezen worden…. Dat ze op de boekenplank staan, heeft geen nut.”

Gelukkig

En toch kruipt Kondo langzaam onder mijn huid. Het is haar eigen zoektocht naar een structureel opgeruimd bestaan dat me aanspreekt. Daarbij spaart ze zichzelf niet. De tegenslagen, de smoesjes, het uitstelgedrag, de neuroses en het opgeven. O zo herkenbaar en menselijk. En uiteindelijk legt ze de keus bij mij en mijn gevoel. Als ik gelukkig word van het boek, dan hoort het bij me en mag ik het houden.

Alles verkeerd

Dus lees ik door. Om tot de onomstotelijke conclusie te komen: ik doe werkelijk alles verkeerd. Van het denken dat ik die jas nog wel zal dragen tot het bolletjesdraaien van mijn sokken. Ik scoor bijzonder goed in de categorie Komono, Japans voor kleine dingen, verschillende spulletjes, accessoires, gadgets of kleine hulpmiddelen, onderdelen of gereedschappen. En ook ik val in de verleiding spullen te kopen die mij gaan helpen bij mijn opruimwens.

De herkenning is te groot om nog langer te ontkennen. Het is tijd voor de KonMarie-methode!

Wordt vervolgd…

3 oktober 2018
Schrijfweek in Portugal

Iedereen die een boek schrijft, komt op het punt dat het manuscript af is. Je weet, het kan vast beter en over een aantal zaken twijfel je zelfs nog, maar er is niets wat jij vanuit jezelf als schrijver nu nog zou kunnen verzinnen dat het verhaal beter maakt.

Ik ben op zo’n punt wanneer De Schrijf Compagnie Masterclass zich presenteert. Een samenwerkingsverband van thriller auteurs Marelle Boersma en Linda Jansma en hun uitgeverij De Crime Compagnie. Een prettig geprijsde masterclass voor gevorderde schrijvers wiens manuscript zo goed als af is. Het enige wat ik hoef te doen is mijn eerste 10.000 woorden in te sturen, zodat bepaald kan worden of ik gevorderd genoeg ben voor deelname.

En dat ben ik! Mijn deelname wordt geaccepteerd en na zes weken ontvang ik een constructieve manuscriptbeoordeling door Linda. Enkele maanden later meld ik mij aan de poort van Casa Perspectiva in Portugal voor het vervolg: een schrijfweek bij Marelle.

Ode aan Casa Perspectiva

Casa Perspectiva, ik had er al veel over gehoord en van gezien via social media. Een huis bovenop een berg en – tot schrik van mijn taxichauffeur – zonder adres. Een landgoed waar sinaasappels, vijgen, mispel, kweepeer, druiven en olijven voor het plukken hangen en de zoete aardappelen, uien, wortels en boontjes van eigen land komen. Waar de honden Boy en Lucky je elke dag enthousiast begroeten en soms tijdens het schrijven aan je voeten komen liggen, altijd waakzaam op de roep van de ander. En waar Bink de zwarte poes ongegeneerd op je schoot kruipt om luid smakkend zijn voorpootjes tegen je aan te drukken. Voor wie minder van de honden en katten is, de dieren worden op verzoek ook binnen gehouden.

Het geheim van schrijven

Een prachtige plek dus, maar bovenal een schrijfhaven. Want tussen al dit natuurschoon staan twee schrijfhuisjes en verspreid over het terrein zijn diverse schrijfplekken gecreëerd. Waar kan de creativiteit beter stromen dan onder de Mispelblom of tussen de sinaasappelbomen? Met de warmte van de zon op je huid en als enige geluid het ruisen van de wind door de bladeren boven me, kom ik tot rust. En rust is het grote geheim van schrijven.

Gouden koppel

Maar Casa Perspectiva is nog meer. Het is immers het landgoed van Marelle en haar vriend Jan. Een meer gouden combinatie is moeilijk te vinden. Met 13 boeken op haar naam, een achtergrond in lesgeven en een hartelijke en open manier van communiceren is Marelle voor mij de ideale schrijfdocent. Eerder volgde ik al een schrijfweekend bij haar in de Betuwe. Het feit dat ik ervoor gekozen heb nu voor een week bij haar in Portugal te komen schrijven, geeft wel aan dat ik fan ben. Jan is nieuw voor mij, maar aangezien hij de maaltijden verzorgt en luistert naar de naam Kostelijk, heb ik er alle vertrouwen in dat dit wel goed komt.

Ik word niet teleurgesteld. Zowel Marelle als Jan laten de hele week zien waar ze goed in zijn. In een welkome sfeer het hoofd en de maag vullen, zodat inzichten worden geboren en de creativiteit gaat stromen.

De moordlustige schrijver

Of om het anders te stellen: dat ik mij realiseer dat er nog veel te weinig spanning in mijn verhaal zit en dat mijn hoofdpersonage nog steeds om meer diepgang vraagt. Had Linda in haar feedback dat ook al niet gezegd? Hier op de berg in Portugal leer ik waar precies de pijnpunten liggen en bovenal: hoe ik ervoor kan zorgen dat ze verdwijnen.

Ik duik letterlijk in het personage van mijn hoofdpersoon en in gesprek met de rest van de groep, ervaar ik hoe perfect ze is. Veel te perfect. En dus saai. Ik zie waar de spanning in mijn verhaal ontbreekt en waar ik weliswaar mooi schrijf, maar verder dan amusant wordt het voor een groot deel niet. En een thriller moet schuren, er moeten conflicten zijn, verdenkingen en barrières. Focus is mijn nieuwe mantra. En Kill your darlings. Bovenop de berg van Marelle en Jan wordt het een bloederige boel.

De chemie van de groep

Naast docent, verzorging en locatie is een ander zeer belangrijk deel van het welslagen van een schrijfweek de groep. Die andere schrijvers die net als ik zo graag hun boek willen uitgeven dat ze bereid zijn thuis de boel de boel te laten en zich vreugdevol een week lang terugtrekken om te schrijven. Mijn ervaring is dat wanneer je gelijkgestemde mensen bij elkaar zet in een afgeschermde, veilige omgeving er mooie dingen ontstaan.

Wordt er in het begin nog wat afgetast, na twee dagen is iedereen geland en krijgen de gesprekken steeds meer diepgang. Verhalen worden gedeeld en reacties kunnen in alle openheid worden gegeven. We zitten allemaal in hetzelfde schuitje en dat creëert begrip en oplossingen voor elkaars knelpunten, dilemma’s en blinde vlekken. En mooie gesprekken.

Het meest opvallende van de groep is wel de gedrevenheid. Ben ik gewend dat er ’s avonds nog wordt doorgezakt met een fles wijn, vijf van de zes avonden trek ik al om acht uur de deur van mijn slaapkamer in de B&B achter mij dicht. En ik vind het prima. De eerste avond ben ik überhaupt gesloopt van de reis en alle indrukken en ook de avonden erna merk ik hoe inspannend een hele dag workshops, gesprekken en schrijven is. Ik wil en kom tot rust.

Debuutjaar 2018

Veel te snel is de schrijfweek voorbij. ‘Eigenlijk zouden we nu nog drie dagen schrijfretraite moeten hebben,’ is de algemene conclusie. Want we weten allemaal dat, eenmaal thuis, de waan van de dag ons leven weer gaat beheersen. Toch zijn we vol goede moed, hier staan mooie verhalen op papier. En we nemen met elkaar voor: 2018 wordt ons debuutjaar. Want in de woorden van Marelle, ‘je moet een doel hebben, dan hou je je eraan’.

Ben je van de thrillers, dan volg je dus vanaf nu niet alleen mijn Facebook pagina van Familiegeluk, maar ook de blog van Antoinette Kalkman en straks de pagina’s van Ellis Souwerbren en Tamara Onos. De liefhebber van historische romans doet datzelfde voor Kristel Flinzner.

14 oktober 2017
Over het spoor | Eva Keuris

Schrijven is ook lezen, want van wie beter leren dan van hen die je voorgingen? Een spannende opening, een smakelijke vrijscène, goed uitgewerkte personages, je kunt er een workshop over volgen, maar er ook een boek voor openslaan.

Het nadeel van lezen-als-schrijver is dat je een nogal gedeformeerde lezer wordt, ik in ieder geval wel. De grote vraag is niet meer ‘hoe loopt dit af?’ maar ‘is deze informatie werkelijk relevant?’, ‘wat onderscheidt de personages van elkaar?’ of ‘welke persoonlijke ontwikkeling heeft de hoofdpersonage eigenlijk doorlopen?’. Wanneer ik dan ook nog eens word uitgekozen een recensie te schrijven over een boek, dan gaat het beoordelend stemmetje in mijn hoofd helemaal los.

272 losse A4’tjes

Het boek in kwestie is Over het spoor van Eva Keuris. Ik heb meegedaan aan een actie op internet en ben door uitgever Prometheus geselecteerd om de thriller te mogen recenseren. Hiermee ben ik ook een stapje dichterbij om een gesigneerd exemplaar te ontvangen, maar voor nu wordt mij een geprinte proef gestuurd.

Enkele dagen later ontvang ik 272 losse A4’tjes, inclusief snijranden. Ik weet dan nog niet dat de losbladerigheid van dit pakket een nogal afleidende werking op mij heeft en voel me bij ontvangst vooral een echte recensent. Dat het hier om een debuut gaat, spreekt mij ook erg aan. Ik ben benieuwd naar de kwaliteit van een beginneling, ofschoon je je af kunt vragen in hoeverre deze benaming opgaat voor iemand die al ruim vijftien jaar ervaring heeft als dialoogschrijver en eindredacteur en les geeft aan de Schrijversacademie.

Vlot geschreven debuut

Natuurlijk, een scenario schrijven is iets anders dan een psychologische thriller, maar hoe meer schrijfervaring, des te groter de kans dat er goed geschreven wordt. Over het spoor, bewijst deze stelling ook maar weer. Het is een vlot geschreven verhaal, met personages die werkelijk tot leven komen. Hoofdpersoon is dertiger Stella, ghostwriter en gefascineerd door de moord op de elfjarige Jordi de Wit in 2008, zeven jaar geleden. De grote vraag die haar bezighoudt, is of de indertijd veroordeelde pubers Ingmar, Remi en Julian daadwerkelijk schuldig waren of dat er sprake is van een gerechtelijke dwaling. Wanneer Ingmar de wens uit een boek te willen laten schrijven over wat er werkelijk gebeurd is al die jaren geleden, grijpt ze haar kans.

De zoektocht van Stella naar het verhaal dat ze wil vertellen, brengt haar naar Hilversum. Niet alleen de stad waar de inmiddels vrijgekomen jongens hun leven weer proberen op te pakken, maar ook waar Stella’s vader na de scheiding van haar moeder met zijn nieuwe gezin is gaan wonen. We lezen over Stella’s ontmoetingen met de jongens en hun familie en zijn deelgenoot van haar struggle zich in te passen in het gezin van haar vader, bij wie ze gedurende het schrijven van het boek intrekt.

Niet verrassend, wel leuk

Keuris kiest ervoor het ik-perspectief van Stella af te wisselen met verslagen vanuit de geïnterviewden, wat bijdraagt aan de vaart in het verhaal. In tegenstelling tot wat ik lees in de vele reviews vind ik de plotontwikkeling verre van verrassend en wordt het nergens nagelbijtend spannend. Dat is niet erg, het verhaal over Ingmar, Remi en Julian leest lekker weg. De persoonlijke ontwikkeling die Stella zelf doormaakt, komt wat minder goed uit de verf. Als lezer kom je veel over haar te weten, maar haar eigenaardigheden en onzekerheden zijn vooral beschouwend. Omdat ze nergens een barrière oproepen, lijken ze los te staan van de rest van het verhaal. Zo vraag ik me nog steeds af wat de relevantie is van haar angst om in gezelschap te eten en vind ik de houding van haar moeder aan het eind van het boek ronduit ongeloofwaardig.

Over het spoor moet het hebben van een sterke pen en aansprekende hoofdpersonages, waardoor je ondanks de weinig verrassende ontwikkelingen met plezier blijft doorlezen.

Conclusie: een prima debuut en zeker een aanrader voor in de vakantietas.

Over het Spoor bestel je o.m. bij de uitgever Prometheus, Bol.com en Bruna.

12 juli 2017
Berlijn: wat is nou die heilstaat?

Berlijn, hoofdstad van Duitsland en alom bekend van de muur, die van 13 augustus 1961 tot 9 november 1989 West- en Oost-Berlijn van elkaar scheidde. Ik heb lang niets met Duitsland gehad, voornamelijk vanwege associaties met de eeuwige onredelijkheid van mijn Duitse leraar op de middelbare school jegens mijzelf en mijn vriendinnen.

Die man deed hoogstwaarschijnlijk ook gewoon zijn best, maar dat wil je als puber van zestien natuurlijk niet zien. Hoe frappant dan ook dat mijn eerste bezoek aan deze op één na grootste stad van Europa (Londen is groter) juist met diezelfde vriendinnen was. De tweede keer was met echtgenoot en mede dankzij zijn ijverige notities is deze blog tot stand gekomen.

Comfortabel logeren in Oost-Berlijn

Zelf ben ik verliefd geworden op Oost-Berlijn, of in ieder geval op het buurtje waar ik logeerde. Dat was beide keren in Berlin-Mitte bij Schoenhouse Appartements. Er zijn zeker nog meer leuke en goedkopere plekken te vinden, maar als je met een groep van vier komt, is deze locatie zeer aan te bevelen. Ze verhuren er ook fietsen, wat in Berlijn wel zo handig is.

De appartementen zijn gelegen aan de Alte Schönhauser Strasse, een straat waar je gerust een hele middag door kunt brengen. In ieder geval met je vriendinnengroep. Kledingzaken (van nieuw tot vintage) en hebbedingwinkels worden afgewisseld met verantwoorde koffie- en eettentjes. Een absolute aanrader is te gaan eten bij het beste Vietnamese restaurant van de stad, Monsieur Vuong op nummer 46. Reserveren kan niet, dus wacht je rustig buiten op je tafeltje. Wie geen geduld heeft, vindt een alternatief bij Good Morning Vietnam op nummer 60 of Yam Yam Berlin op nummer 6.

Ein probierteller…

Als er één ding zeker is: in Berlijn hoeft de innerlijke mens niets te kort te komen. Voor het juiste creatieve gevoel ga je ontbijten, lunchen of koffie drinken tussen de ZZP´ers bij Sankt Oberholz, aan de Rosenthaler Straße 72a, een klein half uurtje lopen vanaf het appartement. Daarna is het tijd voor een stadwandeling door Mitte, met o.a. Alexanderplatz, Fernseheturm, La Fayette, Friedrichstraße en Hackesche Höfe. Al dat lopen maakt hongerig en dus stap je binnen bij Barcom’s Deli aan de Sophienstraasse 21 voor een probierteller: vier volwaardige stukken taart om te ‘probieren’.

Het oorlogsverleden is nooit ver weg

Met een zeer goed gevulde maag kun je de wandeling dan weer vervolgen. Museumsinsel, Gendarmenmarkt, Check Point Charly, Potzdamerplatz, Brandenburgen Tor en de Reichstag, het is allemaal de moeite van het bezoeken waard. Verreweg het meest indrukwekkend vind ik Topografie des Terrors, ooit de centrale plek vanuit waar Nazi Duitsland opereerde, tegenwoordig de plek waar de opkomst en ondergang van de structurele en planmatige opbouw van het nazi-Duitsland wordt verteld.

2 kilometer aan meesterwerken

Berlijn heeft evenwel meer dan alleen oorlog historie. De Gemäldegalerie’s vlak bij de Postdamerplatz huisvest een ongekend aantal top schilderijen uit de 13de tot en met de 18de eeuw. Een volledige rondleiding door het museum beslaat een kleine 2 km, je kunt er uiteraard ook voor kiezen alleen de zestien (!) schilderijen van Rembrandt te bekijken.

Candy on bone & art meets food

Hierna heb je wel een borrel verdiend. Bij mooi weer doe je dat bij Biergarten Prater aan Kastanienallee in de wijk Prenzlauer Berg, maar bij slecht kan het ook prima met Ziegenkäsebraut und Avocadocreme bij Keyser Soze op de hoek van de Tucholskystraße en de Auguststraße. Wie van spareribs houdt gaat eten Katz Orange aan de Bergstraße 22, voor wat zij noemen hun candy on bone. De art & food liefhebber kan zijn hart ophalen bij La Soupe Populaire, Prenzlauer Allee 242, het middenklasse restaurant van sterkok Tim Raue en om de locatie (een voormalige bierbrouwerij op de Prenzlauer Allee 242) al een bezoek waardig. Wel lang van te voren reserveren!

Amsterdam-Zuid en tirolerhose

De volgende dag pak je vanuit het appartement de U-bahn 2 naar Wittenbergplatz om te starten met een wandeling door het Kaufhaus des Westens (KadeWe), we zijn er nu immers toch. Via de Kurfürstendamm ga je daarna richting Savignyplatz en deel je een pizza bij Die 12 Apostel aan de Bleibtreustraat 49, die echt de beste steenoverpizza van Berlijn serveert. De wijk doet denken aan Amsterdam-Zuid met prachtige huizen en mooie parkjes. Via de Nollendorfstraße en een markt loop je naar de Akazienstraße 17 waar je bij het niet zo hippe, maar wel zeer Duitse en populaire Gottlob een fles prosecco en een bordje antipasti bestelt. Zelf ben ik die avond beland bij het niet aan te raden Maximilian’s, inclusief tirolerhose bediening in een omgeving die nog het meest doet denken aan het atrium van het Haagse stadhuis.

Op de fiets

In Berlijn pak je ook de fiets. De lange Karl Marxallee met haar typische Oost-Duitse flatblokken brengt je naar naar Boxhagener Platz in de wijk Friedrichshain waar op zondagochtend een (niet zo heel indrukwekkende) rommelmarkt is. Geniet van een Turks-georiënteerd ontbijt in één van de vele tentjes die ook hier te vinden zijn. Daarna fiets je verder naar RAW, een groot en oud industriecomplex uit de tijd van de DDR en inmiddels een alternatieve, anarchistische vrijplaats inclusief rommelmarkt. Zeer naargeestig eigenlijk, maar daardoor ook weer zo echt. Om in de Oost-Duitse sferen te blijven, bezoek je het langste stuk bewaard gebleven ‘Muur’ waarbij de scheiding tussen Oost en West weer even zeer concreet wordt.

Onheilspellende parken en hippe woonwijken

Steek vervolgens de rivier de Spree over en je komt terecht in Kreuzberg, waar de grootste Turkse gemeenschap buiten Turkije zich bevindt. Verscholen in een zijtak van de Spree zit restaurantboot Freischwimmer, waar je zeker een drankje moet doen. Via het vuile en onheilspellende Görlitzer Park kom je terecht in de Oraniënstraße en verlaat je Kreuzberg weer richting Mitte. Het laatste stukje Berlijn per fiets gaat door Prenzlauer Berg, een hippe woonwijk met yuppen. Je kunt hier een bezoek brengen aan de plek waar het eerste concentratiekamp van de Nazi’s werd opgericht, nu een lieflijk en romantisch parkje met waterreservoir. Tegenover drink je dan een laatste drankje bij restaurant Pastenak aan de Knaackstraße 22-24.

Zo veel te doen…

Het is tijd voor vertrek en waarschijnlijk heb je net als ik nog lang niet alles gedaan wat je wilde doen. In mijn geval is dat de Drayton bar bij Cookies & Cream, het strand van Deck 5, 360 graden Berlijn bovenin de Fernsehturm om nog over al die hippe, techno feesten nog te zwijgen. Gelukkig vlieg je vanaf Amsterdam in 1,5 uur naar deze super stad.

Nog even alle genoemde adressen op een rijtje:

Schoenhouse Appartements | Schönhauser Allee 185
Monsieur Vuong | Alte Schönhauser Strasse 46
Good Morning Vietnam | Alte Schönhauser Strasse 60
Yam Yam Berlin | Alte Schönhauser Strasse 6
Sankt Oberholz | Rosenthaler Straße 72a
Barcom’s Deli | Sophienstraasse 21
Gemäldegalerie’s | Matthäikirchplatz
Keyser Soze | hoek van de Tucholskystraße en de Auguststraße
Katz Orange | Bergstraße 22
La Soupe Populaire | Prenzlauer Allee 242
Kaufhaus des Westens (KadeWe) | Tauentzienstraße 21–24
Die 12 Apostel | Bleibtreustraat 49
Gottlob | Akazienstraße 17
Maximilian’s | Friedrichstraße 185-190
Vlooienmarkt (zondagochtend) | Boxhagener Platz
RAW | Revaler Straße 99
Freischwimmer | Vor dem Schlesischen Tor 2
Pastenak | Knaackstraße 22-24
Cookies Cream | Behrenstr. 55
Drayton Bar | Friedrichstraße 158
Deck 5, Schönhauser Allee 80
Fernsehturm, Panoramastraße 1A

Nog niet genoeg adressen? De volgende websites zijn zeker de moeite waard:

Berlijn Blog | Persoonlijke blog van de Nederlandse Marjolein van der Kolk, die in 2011 definitief in Berlijn is gaan wonen

Wat te doen in Berlijn | Persoonlijke blog van de Nederlandse Emma Wijninga, die in 2013 met partner en katten naar Berlijn verhuisde

Berlijninfo.nl

Vier keer koffie in Berlijn

11 juni 2017
Rotterdam, wereldstad aan de Maas

Rotterdam, in mijn ogen de enige echte wereldstad van Nederland. En dat zeg ik niet omdat ik er woon. Misschien juist wel omdat ik er niet woon.

De grote vraag: is Rotterdam ook leuk genoeg om te bezoeken?

Ik bracht een driedaags bezoek aan de stad en mijn antwoord is een volmondig ja. De rauwe grootstedelijkheid doet mij sterk denken aan Berlijn, één van mijn favoriete steden. Het is nog steeds een stad in opkomst en je vindt er dan ook pretentieloze koffie- en bierbarretjes naast (zeer) conceptuele kledingwinkels en mooie meubelmakers.

Overnachten naar gelang de behoefte

Ofschoon het King Kong Hostel the place to be schijnt te zijn, logeerden wij in het moderne Mainport Hotel aan de Maas. Een goede prijs kwaliteit verhouding, zeer centraal gelegen, uitermate gastvrije bediening en met een heerlijke Spa op de bovenste verdieping. Wie wat originelers zoekt, kan ervoor kiezen om aan boord van de SS Rotterdam te slapen of in één van de (wel serieus prijzige) torenkamers van Hotel New York. Ook Stroom, gevestigd in een oude electriciteitsfabriek in Delfsehaven, biedt alles behalve standaard kamers aan.

Een heerlijke kamer met dito badkamer bij Mainport

Rooftop restaurant en conceptstore

Kom je met de trein, dan kan je je bij aankomst al direct vergapen aan de indrukwekkende architectuur van het vernieuwde Centraal Station van de stad. Direct behoefte om de innerlijke mens tevreden te stellen of opzoek naar een leuke verzamelplek? Ga dan bij buitenkomst rechtsaf en loop naar binnen bij Lebkov, een keten met smakelijke verse drankjes, sandwiches en salades. Wie meer tijd heeft, wandelt in zeven minuten naar Op Het Dak, een super leuk rooftop restaurant en koffiebar en tevens de grootste dakakker van Europa. Je kunt ervoor kiezen de lift te nemen naar de zevende verdieping, maar een afdaling met de trap is ook de moeite waard als je dat rauwe en Oost-Duitse gevoel wilt ervaren. Onderin het pand zit Goos, een conceptstore die je zeker moet binnenlopen, als je een wat leuker Rotterdams cadeautje wilt meenemen dan een Feynoord shirt of sleutelhanger van de Euromast.

Aanrader Op het Dak heeft heerlijke biologische gerechten.

Grootstedelijke rauwheid meets hip & happening

Hierna wandel je via de ooit gele loopbrug naar de Hofbogen, waar tot 2010 de treinen tussen Rotterdam en Scheveningen overheen reden. Nu is het ’t langste monumentale pand van Nederland en vind je onder de oude spoorlijn horeca, interieur design, mode en vooral veel ateliers. Leuk om te stappen is Bird, een podium, club en restaurant dat staat voor jazz, maar ook voor soul, funk, hiphop en elektronica. Wil je op stand eten, dan is FG Foodlabs de plek om te reserveren. De website van het restaurant geeft aan dat er geen kledingvoorschrift is, een blik naar binnen tijdens de lunch vertelde mij toch dat hier vooral de gegoede burgerij van Rotterdam zat te eten.

Het goot van de regen, maar dat was vast niet wat ze hier bedoelde 😉

Wij wandelen door, langs zwetende, brede mannen achter het raam bij CrossFit naar Man met Bril, een koffietentje waar ze vooral heel transparant en persoonlijk willen zijn over koffie. Dus krijgen wij een kaartje bij ons bakkie dat precies vertelt wat we drinken (en ja, je proeft de honing in de koffie!) en een enthousiaste jongeman, die ons bij vertrek nog een glas water aanbiedt. We spieken door het raam binnen bij Lloyd Industries, waar oude fabriekslampen vakkundig worden gerestaureerd en klaargemaakt naar de wensen van nu. Even verderop raken we in gesprek met de enthousiaste eigenaresse van Tafel-design, die op de stoep voor haar atelier een prachtig steenschot aan het aflakken is. Voor wie wel wat kleur in huis kan gebruiken, zijn haar bouwborden tafels zeker de moeite waard.

De tv-kok en zijn restaurant

Na de grootstedelijke rauwheid van de Hofbogen pakken we de tram terug naar ons hotel, om ons op te maken voor diner. Dat is deze avond bij Las Palmas, het bekende restaurant van Herman den Blijker. En het leuke is, we kunnen er met de watertaxi heen!

Een spectaculair ritje met de watertaxi is een must-do.

Let op het enorme cruiseschip links van de foto.

Prijzig, maar wel zeer smakelijk.

Ook hier de gegoede Rotterdammer, maar ook kinderen, die opvallend rustig zijn. Las Palmas is een aanrader voor wie houdt van lekker eten in een groots opgezette sfeer en geen bezwaar heeft tegen een commerciële insteek. Wie zich door de innemende Fransman Jean laat verleiden tot een glas champagne, dient alert te zijn op het tweede glas dat voordat je het weet is ingeschonken, alsmede de caviaar-schotel, die overheerlijk, maar zeker aan de prijs is. Ook de bediening is wisselend, van zeer ervaren, tot goed bedoeld naar ronduit ongeschikt. Wij hadden een heerlijke avond, maar de prijs kwaliteit verhouding vind ik niet in balans.

Speciaal bier en biologische happen

Voor zondag stond de onvermijdelijke Markthal op het programma. Is deze overdekte foodmarket inmiddels een commerciële uitbuiterij geworden met serieuze leegstand of toch best gezellig? Het antwoord moet ik je helaas schuldig blijven; wegens de landskampioenschap wedstrijd van die dag was de markt gesloten. En dus togen we naar die andere versmarkt in een oude havenloods op Katendrecht, de Fenix Food Factory. Een ware heaven voor wie van industrieel, speciaal bier en biologische happen houdt. Zelf ben ik, na het proefplankje van de Kaapse bierbrouwerij, snel overgestapt op de meer neutrale witte wijn, maar de diverse hummussen, hammen en kaasjes met ambachtelijk gebakken brood kan ik zeer aanbeleven. Combineer dit met een groot en zonnig terras aan de Maas en je middag en avond kan niet meer stuk.

Ontspannen zitten op het terras in de zon.

Ook binnen is het hier prima vertoeven.

Tijd te kort

Rotterdam, een stad van vele mogelijkheden. Zeker de moeite waard is een bezoek aan Aloha, een bar en restaurant in het voormalig zwemparadijs Tropicana, waar ik al reeds eerder over blogde. (H)erlijk eten en drinken met zowel binnen als buiten fijne zitplekken.

Natuurlijk mag een bezoek aan de Witte de Withstraat niet ontbreken voor een biertje bij Café de Aap of het Nieuw Rotterdams Café (NRC), waar ook gegeten en gedanst kan worden. Voor de liefhebbers G&T en gehaktballen bij Ballroom of een burger bij Ter Marsch & Co. Ik zeg je eerlijk, een deel hiervan staat ook nog op mijn wensenlijstje. Net zoals winkelen in de vele leuke boetiekjes die hier zijn te vinden en het bewonderen van de skylines vanuit nhow, The Suicide Club en Stroom. En voordat ik het vergeet, een bezoek aan de Kunsthal of Museum Boijmans Van Beuningen behoort in principe ook tot de activiteiten.

Buiten de stad

Voor wie nog tijd heeft, ook buiten het stadscentrum is het goed vertoeven. Bijvoorbeeld in Delfshaven, waar je dan een biertje drinkt bij Stadsbrouwerij De Pelgrim en ook het eerder genoemde Stroom zich bevindt. Of breng een bezoek aan Restaurant De Tuin direct aan de Kralingse plas. Een wandeling door het Kralingse bos behoort zeker tot de mogelijkheden, maar je kunt ook net als wij je direct laten zakken in één van de stoelen op het terras. Onder het genot van een glas wijn en één van de vele smakelijke happen van de kaart, hou je dat vakantiegevoel nog fijn even vast.

Het terras van de Tuin aan de Kralingse plas is absoluut een aanrader.

24 mei 2017
Aloha, wat een fijne plek!

Gezocht: borrel- en eetplek met fijn terras in Rotterdam. Deze oproep plaatste ik op Facebook. Aloha bar in het voormalig tropisch zwemparadijs Tropicana kwam als unanieme winnaar uit de bus. Dat schept verwachtingen.

De schildpadden bij binnenkomst roepen direct herinneringen op uit de tijd dat ik hier als kind door de wildwaterbanen roetsjte, evenals het pad dat naar de toiletten leidt (1.30 meter diep lees ik op de muur).

Urban jungle

Ik kom voor het terras, maar ook binnen is het fijn vertoeven. De voormalige wildwaterbaan is omgetoverd tot een urban jungle met kleine tafels om aan te werken of te eten. Ook zijn er banken en zitjes voor de meer intieme gesprekken. De grote, hoge ramen aan de boulevardkant zorgen ervoor dat het niet een donker hol wordt, maar een frisse en lichte ruimte.

Ik word hartelijk ontvangen door een medewerker, die als reactie op mijn enthousiasme voor de locatie onmiddellijk aangeeft dat ik zeker een rondje over het terras moet lopen. Inderdaad de moeite waard, want wie door de ramen van de ronde koepel naast het terras tuurt, kan de vergane glorie van wat ooit een mega zwemparadijs was nog steeds bewonderen. Slechts een deel van het terras is open, maar omdat het restaurant op de hoek ligt, stoort dit niet. Wel spijtig dat hierdoor de wit houten schommelbanken niet beschikbaar zijn.

Wie een Ibiza sfeer verwacht, komt bedrogen uit. We zitten tenslotte aan de Maas en niet het strand. De inrichting is meer urban green dan bohemian. In de middag zijn het voornamelijk de twintigers en dertigers die in de plastic kuipstoelen op het terras hangen. Een internationaal ogend gezelschap, dat veelvuldig op mobieltjes kijkt. ´S avonds gaat de leeftijd omhoog en zijn het vriendinnengroepen en koppels, waarvan er één met een baby.

Uitzicht op stadsiconen

Ik bestel een ijskoffie en geniet van het prachtige uitzicht op de kop van zuid met de Willemsbrug en in de verte het silouette van een van Rotterdam’s meeste bekende stadsiconen, de Zwaan. Er waait een windje, wat met 27 graden zeer welkom is, maar op wat frissere avonden wellicht wat minder aangenaam. Datzelfde geldt voor de eerder genoemde plastic kuipstoelen. Stijlvol als ze ogen, na enige tijd gaan de touwen toch te veel in benen en billen striemen. Een probleem dat overigens snel is opgelost door om een paar kussens te vragen.

Bitterballen met oesterzammen

Ook qua drank en eten zit je hier goed. Veel van de wijnen zijn per glas te verkrijgen en er is een ruim aanbod van cocktails, wat je ook mag verwachten van een bar die luistert naar de naam Aloha. Ik moet helaas nog rijden, dus laat de sterke drank aan mij voorbij gaan en ga voor de wijn met daarbij bitterballen van oesterzwammen en koffie mosterd. Ze zijn zeker de moeite waard om uit te proberen, zij het dat ik de voorkeur blijf geven aan normale mosterd.

Mijn Peking eend met hoisin saus en flensjes smaakt daadwerkelijk naar het Chinese gerecht en de portie is meer dan royaal voor één persoon. Ook de curry van mijn gezelschap doet denken aan India en is een stevige hap. We sluiten af met een cortado en muntthee (Aloha gelooft alleen in echte koffie en doet niet aan decaf).

Het was een geslaagde avond op een ludieke locatie met prachtig uitzicht op in mijn ogen de enige echte skyline van Nederland.

Aloha bar zit in het oude Tropicana aan de Maasboulevard 100 en is de hele week geopend vanaf 12:00 uur. Parkeren kan op de naastgelegen parkeerplaats (na 19 uur gratis uitrijden). De foto van binnen is van de website van Aloha zelf.

22 mei 2017
1 april alert

1 april, de dag waarop iedereen elkaar voor de gek mag houden. Een dag waarop ik 24 uur lang alert ben.

Ik geef het direct toe, ik ben heel slecht in 1 april grappen. Ik blokkeer op het moment dat ik er één moet verzinnen en als ik dan uiteindelijk – na lang nadenken – iets heb bedacht, is het dermate onuitvoerbaar of niet-leuk dat ik er direct de brui aangeef. Ik ben namelijk ook niet het type dat weken van te voren al zit te broeden op de grap van het jaar. Wat ik wel ben, is het ultieme slachtoffer.

Waarvoor ik bang was, is nu gebeurd

‘Mama, waar is mijn fiets?’ Mijn oudste zoon komt met een verschrikt gezicht de kamer inlopen. Ik kijk hem verward aan. ‘Toch gewoon buiten, voor het raam?’ ‘Nee, daar staat hij niet.’ Met een angstig voorgevoel volg ik hem door de hal, de voortuin in. Daar ligt de fiets van zijn jongere broertje op de grond. Mijn fiets staat schuin tegen de gevel aan en op de plek waar de vorige avond nog de fiets van de oudste stond, is nu een grote leegte. ‘Godver!’ De fiets is namelijk niet zomaar een fiets, maar mijn oude mountainbike, waar zoonlief jaren op heeft geaasd. Toen eenmaal bleek dat hij er groot genoeg voor was en zijn eigen fiets echt te klein, was de deal snel gemaakt. Ofschoon ik er dus zelf niet meer op rijd, blijf ik emotioneel verbonden met deze vrolijke, gouden tweewieler van mijn jongere ik. Hoe vaak heb ik niet geroepen dat oudste hem aan het hek of in de schuur moest zetten? Precies omdat ik bang was voor wat nu is gebeurd. Tierend loop ik rond, niet wetend op wie ik bozer moet zijn, hem of mijzelf. Ik zei toch, ik ben het ultieme slachtoffer.

Ik ben direct klaar wakker

‘Er ligt een briefje van de buurvrouw voor je op tafel.’ Het is zaterdagochtend en ik ben net uit bed. Opstaan is niet één van mijn sterkste punten en met een slaperig hoofd laat ik mij op een stoel zakken. Mijn ogen glijden over het papier, een handgeschreven berichtje van nog geen halve pagina, waarin de buurvrouw mij laat weten dat mijn auto de afgelopen nacht van de oprit is afgegleden en tegen die van haar tot stilstand is gekomen. Met serieuze schade als gevolg. Direct ben ik klaar wakker. Want wellicht dat dit klinkt als een onwaarschijnlijk voorval, het is precies wat mij nog geen week geleden is overkomen, alleen dan zonder de botsing. Afgeleid als ik ben met jonge kinderen op de achterbank, was ik vergeten de handrem aan te trekken nadat ik mijn auto had geparkeerd. Wat ik wel had gedaan, was de versnelling in zijn vrij. Combineer dit met een wat aflopende oprit en na enkele minuten gleed mijn kleine Mini vrolijk de straat op. Godzijdank liep er niemand op de stoep. ‘Ik weet niet of je hier verzekerd voor bent,’ gooit echtgenoot nog wat olie op het vuur.

Zie hier mijn reden tot de 24 uur staat van alertheid op 1 april. Echtgenoot is namelijk wel van de 1 april. Wat zeg ik, hij leeft voor die dag.

Waarom ben ik toch zo moe?

Het is nog donker als de wekker gaat. Ik voel mij uitgeteld, alsof het midden in de nacht is. Na enkele minuten staat echtgenoot op en verdwijnt de badkamer in. Even later hoor ik de douche aangaan, het teken dat ik nu echt op moet staan, wil ik zonder stress het ochtendprogramma doorlopen. Beneden is het doodstil. In de staat van vermoeidheid waarin ik verkeer, bevalt mij dat prima. Ik pak acht sinaasappels uit de koelkast om uit te persen en leg de ontbijtbordjes klaar. Mijn blik glijdt naar de klok aan de muur, het is tien over zeven. Jeetje, wat ben ik gesloopt. Misschien moet ik toch minderen met de wijntjes door de week. Boven is de douche gestopt en de stilte dringt zich weer bij mij op, hij is anders dan normaal. Het is een nachtelijke stilte, zo een waarbij het buiten nog donker is en er geen vogels, vroege fietsers of automobilisten te horen zijn. Ik kijk om mij heen, de digitale klok van de oven en de magnetron geven beiden 07:13 uur aan. Waarom ben ik toch zo verschrikkelijk moe? Echtgenoot is niet iemand om iets aan het toeval over te laten. Echtgenoot weet ook dat ik pas opsta als ik denk dat hij onder de douche staat. Het enige wat hij niet kan beïnvloeden, is de klok op mijn mobiel. Ik pak de telefoon van tafel en zet hem aan. Het is kwart over vijf ’s ochtends.

Een gewaarschuwd mens

1 april zal ik weer alert zijn, 24 uur lang. Opgewonden kinderen zal ik kritisch ondervragen, handgeschreven briefjes op voorhand niet vertrouwen en bij alles zal ik mij eerst afvragen waar echtgenoot zich bevindt. Het wordt een lange dag.

Deze blog is ook gepubliceerd bij De Mama Company | uitgelichte afbeelding van Shutterstock

1 april 2017
JM voor Ouders (ADHD & ODD blogs)

Elke twee weken blog ik voor JM voor Ouders over de impact van een kind met ADHD/ODD op mijn leven.

Omdat ik deze blogs niet op mijn eigen website kan zetten, volgt hieronder een overzicht met een directe link naar elk verhaal. De blogs zijn los van elkaar te lezen, maar als je eerst wilt weten hoe wij erachter zijn gekomen dat onze oudste ADHD en ODD heeft, begin je met de onderste. En als je je afvraagt waarom ik in godsnaam over zoiets persoonlijks schrijf als mijn kinderen, dan verwijs ik je graag naar Help! Mama blogt.

De grens bij ADHD en ODD

Straf bij ADHD en ODD

ADHD en de eeuwige onschuld

ODD in de praktijk

Het dilemma dat middelbare school heet

Eerste hulp bij ADHD en ODD – met 11 praktische tips

De onzichtbare kant van ADHD en ODD

Het ideale gezin bestaat niet

De spanning van Sinterklaas

Hoe voorkom je discussie met je kind

Jij hebt toch géén ADHD? Braaf gaan slapen dus.

Hoe ga je om met de agressie van je kind?

Dáárom samen sterk als ouders

Opstandig in de klas

Hoe voorkom je ruzie met je kind?

Vakantiemanie

Brusjes van ADHD’ers

ADHD-medicatie, gemakzucht of hulpmiddel?

Mama, ik wil dood

17 maart 2017