eten en drinken Archieven - barbarasevenstern.nl

Categorie: eten en drinken

  • Berlijn: wat is nou die heilstaat?

    Berlijn: wat is nou die heilstaat?

    Berlijn, hoofdstad van Duitsland en alom bekend van de muur, die van 13 augustus 1961 tot 9 november 1989 West- en Oost-Berlijn van elkaar scheidde. Ik heb lang niets met Duitsland gehad, voornamelijk vanwege associaties met de eeuwige onredelijkheid van mijn Duitse leraar op de middelbare school jegens mijzelf en mijn vriendinnen.

    Die man deed hoogstwaarschijnlijk ook gewoon zijn best, maar dat wil je als puber van zestien natuurlijk niet zien. Hoe frappant dan ook dat mijn eerste bezoek aan deze op één na grootste stad van Europa (Londen is groter) juist met diezelfde vriendinnen was. De tweede keer was met echtgenoot en mede dankzij zijn ijverige notities is deze blog tot stand gekomen.

    Comfortabel logeren in Oost-Berlijn

    Zelf ben ik verliefd geworden op Oost-Berlijn, of in ieder geval op het buurtje waar ik logeerde. Dat was beide keren in Berlin-Mitte bij Schoenhouse Appartements. Er zijn zeker nog meer leuke en goedkopere plekken te vinden, maar als je met een groep van vier komt, is deze locatie zeer aan te bevelen. Ze verhuren er ook fietsen, wat in Berlijn wel zo handig is.

    De appartementen zijn gelegen aan de Alte Schönhauser Strasse, een straat waar je gerust een hele middag door kunt brengen. In ieder geval met je vriendinnengroep. Kledingzaken (van nieuw tot vintage) en hebbedingwinkels worden afgewisseld met verantwoorde koffie- en eettentjes. Een absolute aanrader is te gaan eten bij het beste Vietnamese restaurant van de stad, Monsieur Vuong op nummer 46. Reserveren kan niet, dus wacht je rustig buiten op je tafeltje. Wie geen geduld heeft, vindt een alternatief bij Good Morning Vietnam op nummer 60 of Yam Yam Berlin op nummer 6.

    17_berlijn_03

    17_berlijn_01

    Ein probierteller…

    Als er één ding zeker is: in Berlijn hoeft de innerlijke mens niets te kort te komen. Voor het juiste creatieve gevoel ga je ontbijten, lunchen of koffie drinken tussen de ZZP´ers bij Sankt Oberholz, aan de Rosenthaler Straße 72a, een klein half uurtje lopen vanaf het appartement. Daarna is het tijd voor een stadwandeling door Mitte, met o.a. Alexanderplatz, Fernseheturm, La Fayette, Friedrichstraße en Hackesche Höfe. Al dat lopen maakt hongerig en dus stap je binnen bij Barcom’s Deli aan de Sophienstraasse 21 voor een probierteller: vier volwaardige stukken taart om te ‘probieren’.

    17_berlijn_02

    Het oorlogsverleden is nooit ver weg

    Met een zeer goed gevulde maag kun je de wandeling dan weer vervolgen. Museumsinsel, Gendarmenmarkt, Check Point Charly, Potzdamerplatz, Brandenburgen Tor en de Reichstag, het is allemaal de moeite van het bezoeken waard. Verreweg het meest indrukwekkend vind ik Topografie des Terrors, ooit de centrale plek vanuit waar Nazi Duitsland opereerde, tegenwoordig de plek waar de opkomst en ondergang van de structurele en planmatige opbouw van het nazi-Duitsland wordt verteld.

    17_berlijn_04

     

    2 kilometer aan meesterwerken

    Berlijn heeft evenwel meer dan alleen oorlog historie. De Gemäldegalerie’s vlak bij de Postdamerplatz huisvest een ongekend aantal top schilderijen uit de 13de tot en met de 18de eeuw. Een volledige rondleiding door het museum beslaat een kleine 2 km, je kunt er uiteraard ook voor kiezen alleen de zestien (!) schilderijen van Rembrandt te bekijken.

    Gemaldegalerie

    Candy on bone & art meets food

    Hierna heb je wel een borrel verdiend. Bij mooi weer doe je dat bij Biergarten Prater aan Kastanienallee in de wijk Prenzlauer Berg, maar bij slecht kan het ook prima met Ziegenkäsebraut und Avocadocreme bij Keyser Soze op de hoek van de Tucholskystraße en de Auguststraße. Wie van spareribs houdt gaat eten Katz Orange aan de Bergstraße 22, voor wat zij noemen hun candy on bone. De art & food liefhebber kan zijn hart ophalen bij La Soupe Populaire, Prenzlauer Allee 242, het middenklasse restaurant van sterkok Tim Raue en om de locatie (een voormalige bierbrouwerij op de Prenzlauer Allee 242) al een bezoek waardig. Wel lang van te voren reserveren!

    Amsterdam-Zuid en tirolerhose

    De volgende dag pak je vanuit het appartement de U-bahn 2 naar Wittenbergplatz om te starten met een wandeling door het Kaufhaus des Westens (KadeWe), we zijn er nu immers toch. Via de Kurfürstendamm ga je daarna richting Savignyplatz en deel je een pizza bij Die 12 Apostel aan de Bleibtreustraat 49, die echt de beste steenoverpizza van Berlijn serveert. De wijk doet denken aan Amsterdam-Zuid met prachtige huizen en mooie parkjes. Via de Nollendorfstraße en een markt loop je naar de Akazienstraße 17 waar je bij het niet zo hippe, maar wel zeer Duitse en populaire Gottlob een fles prosecco en een bordje antipasti bestelt. Zelf ben ik die avond beland bij het niet aan te raden Maximilian’s, inclusief tirolerhose bediening in een omgeving die nog het meest doet denken aan het atrium van het Haagse stadhuis.

    Op de fiets

    In Berlijn pak je ook de fiets. De lange Karl Marxallee met haar typische Oost-Duitse flatblokken brengt je naar naar Boxhagener Platz in de wijk Friedrichshain waar op zondagochtend een (niet zo heel indrukwekkende) rommelmarkt is. Geniet van een Turks-georiënteerd ontbijt in één van de vele tentjes die ook hier te vinden zijn. Daarna fiets je verder naar RAW, een groot en oud industriecomplex uit de tijd van de DDR en inmiddels een alternatieve, anarchistische vrijplaats inclusief rommelmarkt. Zeer naargeestig eigenlijk, maar daardoor ook weer zo echt. Om in de Oost-Duitse sferen te blijven, bezoek je het langste stuk bewaard gebleven ‘Muur’ waarbij de scheiding tussen Oost en West weer even zeer concreet wordt.

    17_berlijn_05

    Onheilspellende parken en hippe woonwijken

    Steek vervolgens de rivier de Spree over en je komt terecht in Kreuzberg, waar de grootste Turkse gemeenschap buiten Turkije zich bevindt. Verscholen in een zijtak van de Spree zit restaurantboot Freischwimmer, waar je zeker een drankje moet doen. Via het vuile en onheilspellende Görlitzer Park kom je terecht in de Oraniënstraße en verlaat je Kreuzberg weer richting Mitte. Het laatste stukje Berlijn per fiets gaat door Prenzlauer Berg, een hippe woonwijk met yuppen. Je kunt hier een bezoek brengen aan de plek waar het eerste concentratiekamp van de Nazi’s werd opgericht, nu een lieflijk en romantisch parkje met waterreservoir. Tegenover drink je dan een laatste drankje bij restaurant Pastenak aan de Knaackstraße 22-24.

    17_berlijn_07

    Zo veel te doen…

    Het is tijd voor vertrek en waarschijnlijk heb je net als ik nog lang niet alles gedaan wat je wilde doen. In mijn geval is dat de Drayton bar bij Cookies & Cream, het strand van Deck 5, 360 graden Berlijn bovenin de Fernsehturm om nog over al die hippe, techno feesten nog te zwijgen. Gelukkig vlieg je vanaf Amsterdam in 1,5 uur naar deze super stad.


    Nog even alle genoemde adressen op een rijtje:

    Schoenhouse Appartements | Schönhauser Allee 185
    Monsieur Vuong | Alte Schönhauser Strasse 46
    Good Morning Vietnam | Alte Schönhauser Strasse 60
    Yam Yam Berlin | Alte Schönhauser Strasse 6
    Sankt Oberholz | Rosenthaler Straße 72a

    Barcom’s Deli | Sophienstraasse 21
    Gemäldegalerie’s | Matthäikirchplatz
    Keyser Soze | hoek van de Tucholskystraße en de Auguststraße
    Katz Orange | Bergstraße 22
    La Soupe Populaire | Prenzlauer Allee 242
    Kaufhaus des Westens (KadeWe) | Tauentzienstraße 21–24
    Die 12 Apostel | Bleibtreustraat 49
    Gottlob | Akazienstraße 17
    Maximilian’s | Friedrichstraße 185-190
    Vlooienmarkt (zondagochtend) | Boxhagener Platz
    RAW | Revaler Straße 99
    Freischwimmer | Vor dem Schlesischen Tor 2
    Pastenak | Knaackstraße 22-24
    Cookies Cream | Behrenstr. 55 

    Drayton Bar | Friedrichstraße 158
    Deck 5, Schönhauser Allee 80
    Fernsehturm, Panoramastraße 1A

    Nog niet genoeg adressen? De volgende websites zijn zeker de moeite waard:

    Berlijn Blog | Persoonlijke blog van de Nederlandse Marjolein van der Kolk, die in 2011 definitief in Berlijn is gaan wonen

    Wat te doen in Berlijn | Persoonlijke blog van de Nederlandse Emma Wijninga, die in 2013 met partner en katten naar Berlijn verhuisde

    Berlijninfo.nl

    Vier keer koffie in Berlijn

  • Rotterdam, wereldstad aan de Maas

    Rotterdam, wereldstad aan de Maas

    Rotterdam, in mijn ogen de enige echte wereldstad van Nederland. En dat zeg ik niet omdat ik er woon. Misschien juist wel omdat ik er niet woon.

    De grote vraag: is Rotterdam ook leuk genoeg om te bezoeken?

    Ik bracht een driedaags bezoek aan de stad en mijn antwoord is een volmondig ja. De rauwe grootstedelijkheid doet mij sterk denken aan Berlijn, één van mijn favoriete steden. Het is nog steeds een stad in opkomst en je vindt er dan ook pretentieloze koffie- en bierbarretjes naast (zeer) conceptuele kledingwinkels en mooie meubelmakers.

    Overnachten naar gelang de behoefte

    Ofschoon het King Kong Hostel the place to be schijnt te zijn, logeerden wij in het moderne Mainport Hotel aan de Maas. Een goede prijs kwaliteit verhouding, zeer centraal gelegen, uitermate gastvrije bediening en met een heerlijke Spa op de bovenste verdieping. Wie wat originelers zoekt, kan ervoor kiezen om aan boord van de SS Rotterdam te slapen of in één van de (wel serieus prijzige) torenkamers van Hotel New York. Ook Stroom, gevestigd in een oude electriciteitsfabriek in Delfsehaven, biedt alles behalve standaard kamers aan.

    17_rotterdam_01
    Een heerlijke kamer met dito badkamer bij Mainport

    Rooftop restaurant en conceptstore

    Kom je met de trein, dan kan je je bij aankomst al direct vergapen aan de indrukwekkende architectuur van het vernieuwde Centraal Station van de stad. Direct behoefte om de innerlijke mens tevreden te stellen of opzoek naar een leuke verzamelplek? Ga dan bij buitenkomst rechtsaf en loop naar binnen bij Lebkov, een keten met smakelijke verse drankjes, sandwiches en salades. Wie meer tijd heeft, wandelt in zeven minuten naar Op Het Dak, een super leuk rooftop restaurant en koffiebar en tevens de grootste dakakker van Europa. Je kunt ervoor kiezen de lift te nemen naar de zevende verdieping, maar een afdaling met de trap is ook de moeite waard als je dat rauwe en Oost-Duitse gevoel wilt ervaren. Onderin het pand zit Goos, een conceptstore die je zeker moet binnenlopen, als je een wat leuker Rotterdams cadeautje wilt meenemen dan een Feynoord shirt of sleutelhanger van de Euromast.

    17_rotterdam_02b
    Aanrader Op het Dak heeft heerlijke biologische gerechten.

    Grootstedelijke rauwheid meets hip & happening

    Hierna wandel je via de ooit gele loopbrug naar de Hofbogen, waar tot 2010 de treinen tussen Rotterdam en Scheveningen overheen reden. Nu is het ’t langste monumentale pand van Nederland en vind je onder de oude spoorlijn horeca, interieur design, mode en vooral veel ateliers. Leuk om te stappen is Bird, een podium, club en restaurant dat staat voor jazz, maar ook voor soul, funk, hiphop en elektronica. Wil je op stand eten, dan is FG Foodlabs de plek om te reserveren. De website van het restaurant geeft aan dat er geen kledingvoorschrift is, een blik naar binnen tijdens de lunch vertelde mij toch dat hier vooral de gegoede burgerij van Rotterdam zat te eten.

    17_rotterdam_03
    Het goot van de regen, maar dat was vast niet wat ze hier bedoelde 😉

    Wij wandelen door, langs zwetende, brede mannen achter het raam bij CrossFit naar Man met Bril, een koffietentje waar ze vooral heel transparant en persoonlijk willen zijn over koffie. Dus krijgen wij een kaartje bij ons bakkie dat precies vertelt wat we drinken (en ja, je proeft de honing in de koffie!) en een enthousiaste jongeman, die ons bij vertrek nog een glas water aanbiedt. We spieken door het raam binnen bij Lloyd Industries, waar oude fabriekslampen vakkundig worden gerestaureerd en klaargemaakt naar de wensen van nu. Even verderop raken we in gesprek met de enthousiaste eigenaresse van Tafel-design, die op de stoep voor haar atelier een prachtig steenschot aan het aflakken is. Voor wie wel wat kleur in huis kan gebruiken, zijn haar bouwborden tafels zeker de moeite waard.

    De tv-kok en zijn restaurant

    Na de grootstedelijke rauwheid van de Hofbogen pakken we de tram terug naar ons hotel, om ons op te maken voor diner. Dat is deze avond bij Las Palmas, het bekende restaurant van Herman den Blijker. En het leuke is, we kunnen er met de watertaxi heen!

    17_rotterdam_04
    Een spectaculair ritje met de watertaxi is een must-do.
    17_rotterdam_06
    Let op het enorme cruiseschip links van de foto.
    17_rotterdam_05
    Prijzig, maar wel zeer smakelijk.

    Ook hier de gegoede Rotterdammer, maar ook kinderen, die opvallend rustig zijn. Las Palmas is een aanrader voor wie houdt van lekker eten in een groots opgezette sfeer en geen bezwaar heeft tegen een commerciële insteek. Wie zich door de innemende Fransman Jean laat verleiden tot een glas champagne, dient alert te zijn op het tweede glas dat voordat je het weet is ingeschonken, alsmede de caviaar-schotel, die overheerlijk, maar zeker aan de prijs is. Ook de bediening is wisselend, van zeer ervaren, tot goed bedoeld naar ronduit ongeschikt. Wij hadden een heerlijke avond, maar de prijs kwaliteit verhouding vind ik niet in balans.

    Speciaal bier en biologische happen

    Voor zondag stond de onvermijdelijke Markthal op het programma. Is deze overdekte foodmarket inmiddels een commerciële uitbuiterij geworden met serieuze leegstand of toch best gezellig? Het antwoord moet ik je helaas schuldig blijven; wegens de landskampioenschap wedstrijd van die dag was de markt gesloten. En dus togen we naar die andere versmarkt in een oude havenloods op Katendrecht, de Fenix Food Factory. Een ware heaven voor wie van industrieel, speciaal bier en biologische happen houdt. Zelf ben ik, na het proefplankje van de Kaapse bierbrouwerij, snel overgestapt op de meer neutrale witte wijn, maar de diverse hummussen, hammen en kaasjes met ambachtelijk gebakken brood kan ik zeer aanbeleven. Combineer dit met een groot en zonnig terras aan de Maas en je middag en avond kan niet meer stuk.

    17_rotterdam_08
    Ontspannen zitten op het terras in de zon.
    17_rotterdam_07
    Ook binnen is het hier prima vertoeven.

    Tijd te kort

    Rotterdam, een stad van vele mogelijkheden. Zeker de moeite waard is een bezoek aan Aloha, een bar en restaurant in het voormalig zwemparadijs Tropicana, waar ik al reeds eerder over blogde. (H)erlijk eten en drinken met zowel binnen als buiten fijne zitplekken.

    Natuurlijk mag een bezoek aan de Witte de Withstraat niet ontbreken voor een biertje bij Café de Aap of het Nieuw Rotterdams Café (NRC), waar ook gegeten en gedanst kan worden. Voor de liefhebbers G&T en gehaktballen bij Ballroom of een burger bij Ter Marsch & Co. Ik zeg je eerlijk, een deel hiervan staat ook nog op mijn wensenlijstje. Net zoals winkelen in de vele leuke boetiekjes die hier zijn te vinden en het bewonderen van de skylines vanuit nhow, The Suicide Club en Stroom. En voordat ik het vergeet, een bezoek aan de Kunsthal of Museum Boijmans Van Beuningen behoort in principe ook tot de activiteiten.

    Buiten de stad

    Voor wie nog tijd heeft, ook buiten het stadscentrum is het goed vertoeven. Bijvoorbeeld in Delfshaven, waar je dan een biertje drinkt bij Stadsbrouwerij De Pelgrim en ook het eerder genoemde Stroom zich bevindt. Of breng een bezoek aan Restaurant De Tuin direct aan de Kralingse plas. Een wandeling door het Kralingse bos behoort zeker tot de mogelijkheden, maar je kunt ook net als wij je direct laten zakken in één van de stoelen op het terras. Onder het genot van een glas wijn en één van de vele smakelijke happen van de kaart, hou je dat vakantiegevoel nog fijn even vast.

    17_rotterdam_09
    Het terras van de Tuin aan de Kralingse plas is absoluut een aanrader.
  • Aloha, wat een fijne plek!

    Aloha, wat een fijne plek!

    Gezocht: borrel- en eetplek met fijn terras in Rotterdam. Deze oproep plaatste ik op Facebook. Aloha bar in het voormalig tropisch zwemparadijs Tropicana kwam als unanieme winnaar uit de bus. Dat schept verwachtingen.

    De schildpadden bij binnenkomst roepen direct herinneringen op uit de tijd dat ik hier als kind door de wildwaterbanen roetsjte, evenals het pad dat naar de toiletten leidt (1.30 meter diep lees ik op de muur).

    Urban jungle

    Ik kom voor het terras, maar ook binnen is het fijn vertoeven. De voormalige wildwaterbaan is omgetoverd tot een urban jungle met kleine tafels om aan te werken of te eten. Ook zijn er banken en zitjes voor de meer intieme gesprekken. De grote, hoge ramen aan de boulevardkant zorgen ervoor dat het niet een donker hol wordt, maar een frisse en lichte ruimte.

    17_aloha_1

    Ik word hartelijk ontvangen door een medewerker, die als reactie op mijn enthousiasme voor de locatie onmiddellijk aangeeft dat ik zeker een rondje over het terras moet lopen. Inderdaad de moeite waard, want wie door de ramen van de ronde koepel naast het terras tuurt, kan de vergane glorie van wat ooit een mega zwemparadijs was nog steeds bewonderen. Slechts een deel van het terras is open, maar omdat het restaurant op de hoek ligt, stoort dit niet. Wel spijtig dat hierdoor de wit houten schommelbanken niet beschikbaar zijn.

    Wie een Ibiza sfeer verwacht, komt bedrogen uit. We zitten tenslotte aan de Maas en niet het strand. De inrichting is meer urban green dan bohemian. In de middag zijn het voornamelijk de twintigers en dertigers die in de plastic kuipstoelen op het terras hangen. Een internationaal ogend gezelschap, dat veelvuldig op mobieltjes kijkt. ´S avonds gaat de leeftijd omhoog en zijn het vriendinnengroepen en koppels, waarvan er één met een baby.

    17_aloha_2

    Uitzicht op stadsiconen

    Ik bestel een ijskoffie en geniet van het prachtige uitzicht op de kop van zuid met de Willemsbrug en in de verte het silouette van een van Rotterdam’s meeste bekende stadsiconen, de Zwaan. Er waait een windje, wat met 27 graden zeer welkom is, maar op wat frissere avonden wellicht wat minder aangenaam. Datzelfde geldt voor de eerder genoemde plastic kuipstoelen. Stijlvol als ze ogen, na enige tijd gaan de touwen toch te veel in benen en billen striemen. Een probleem dat overigens snel is opgelost door om een paar kussens te vragen.

    Bitterballen met oesterzammen

    Ook qua drank en eten zit je hier goed. Veel van de wijnen zijn per glas te verkrijgen en er is een ruim aanbod van cocktails, wat je ook mag verwachten van een bar die luistert naar de naam Aloha. Ik moet helaas nog rijden, dus laat de sterke drank aan mij voorbij gaan en ga voor de wijn met daarbij bitterballen van oesterzwammen en koffie mosterd. Ze zijn zeker de moeite waard om uit te proberen, zij het dat ik de voorkeur blijf geven aan normale mosterd.

    17_aloha_5
    Mijn Peking eend met hoisin saus en flensjes smaakt daadwerkelijk naar het Chinese gerecht en de portie is meer dan royaal voor één persoon. Ook de curry van mijn gezelschap doet denken aan India en is een stevige hap. We sluiten af met een cortado en muntthee (Aloha gelooft alleen in echte koffie en doet niet aan decaf).

    Het was een geslaagde avond op een ludieke locatie met prachtig uitzicht op in mijn ogen de enige echte skyline van Nederland.


    Aloha bar zit in het oude Tropicana aan de Maasboulevard 100 en is de hele week geopend vanaf 12:00 uur.  Parkeren kan op de naastgelegen parkeerplaats (na 19 uur gratis uitrijden). De foto van binnen is van de website van Aloha zelf.

  • Culinair Armada aan de Vliet

    Culinair Armada aan de Vliet

    Armada aan de Vliet, naar eigen zeggen de culinaire brug tussen Leidschendam, Voorburg en Rijswijk. Voor de sommen van  €45 kan je genieten van een zeven gangen diner geserveerd door zeven hoogwaardige restaurant uit de regio. Per fiets of per boot langs of over de Vliet, afhankelijk van je voertuig.

    Het sprak mij als Haagse food-lover direct aan en zo kwam het dat ik mij op zaterdag 17 september om half vijf bij de fietsbrug in Rijswijk bevond. Bij gebrek aan eigen boot en omdat ik de fietsmogelijkheid totaal gemist had, had ik voor de combinatie met De Ooievaart gekozen. De Ooievaart is een vrijwilligers organisatie die rondvaarten in de regio Den Haag verzorgt. Een garantie voor zestig plus en degelijkheid, maar dat mocht de pret niet drukken. Sterker nog, naarmate de wijn (voor €20 te koop bij opstappunt en schipper) rijkelijker vloeide, steeg ook de joligheid aan boord naar grote hoogte.

    Zeven restaurants

    Een zeven gangen diner door zeven restaurants is een ideale gelegenheid om een indruk te krijgen van het culinaire niveau van de deelnemers. Ik was benieuwd of NIVEN, Savarin en Villa la Ruche mij zouden verleiden er nog een keer te gaan eten en verbaasde mij over de aanwezigheid van Brasserie NL tussen de namen. Bij Erik kende ik niet en van Central Park wist ik dat het goed was.

    Jabugo en mergbitterballen

    De eerste gang kwam bij de opstapplaats en uit de keuken van NIVEN, uiteraard met groenten, en daarnaast jabugo en lever met brioche (jabugo is een Iberische ham, ik heb het later opgezocht). Smakelijk, maar niet meer dan dat. Voor gang twee voeren we naar de Hoornbrug, waar een afvaardiging van Restaurant Savarin ons opwachtte. Er ontstond enige verwarring toen een deel van het gezelschap spontaan de boot begon te verlaten, maar al snel werd duidelijk dat het eten naar ons toe zou komen. De terrine van eendenborst en rilette met een gelei van port samen met een bitterbal van merg en sjalot en een crumble van zwarte peper was vol van smaak, maar minder complex dan de omschrijving doet vermoeden.

    King crab en Ribbetjes

    Restaurant Villa la Ruche serveerde ons bij de Tolbrug een ceviche van markreel, king crab, augurk en bereidingen van bloemkool. Ik ben dol op king crab, maar dit hapje vond ik toch wat sompig en een houten lepel om mee te eten, verhoogt dan niet de smaaksensatie. Op naar de volgende stop, de Kerkbrug, waar Central Park hun populaire BBQ spare ribs met huisgemaakte sambal, gerookte oerbiet en mierikswortel voor ons uit de keuken had gehaald. Misschien kwam het door het feit dat we inmiddels wel toe waren aan een wat meer stevige hap (zoals ik reeds schreef, de wijn vloeide rijkelijk), maar dit oosters gekruide stukje vlees (zonder bot) smolt op de tong als boter.

    Paddenstoelen, Epoisse en aardbeien

    Alweer de vijfde gang kwam van Brasserie de Koepel, geserveerd ter hoogte van de Wijkerbrug. De blinde vink van kalf en zwezerik met ravioli van paddenstoelen, schuim van eekhoorntjesbrood, doperwten créme en aardappelkaantjes was de favoriet van één van mijn metgezellen, persoonlijk vond ik hem nogal overheersend paddenstoel. Lekker, maar verre van subtiel.

    Brasserie NL leidde bij de Sijtwendetunnel het eind van het diner in met een zeer smakelijke tompouce met Epoisse Berthaut en 5 spice karamel. Voor mij een verrassing, omdat ik het restaurant nooit heb beschouwd als één die zich zou kunnen of willen meten met een Savarin, NIVEN, Villa la Ruche of Central Park. Dat lukte met deze gang meer dan prima.

    Aan Restaurant bij Erik de taak om het diner bij de Sluis in Leidschendam af te sluiten. Dat deden ze met een smakelijke, maar weinig verrassende aardbeien, vanille ijs, cocktail van aardbei, amandeltjes en een limoen kletskop.

    Volgend jaar weer?

    Was het de moeite waard? Ik vind van wel. De gangen waren uiteraard meer hapjes, gericht op grote groepen en het op-locatie-uitserveren. Ook het feit dat de drank exclusief was, had in de berichtgeving vooraf beter gecommuniceerd kunnen worden (al was het maar om genoeg cash geld bij je te hebben om wijn te kopen). Toch is het een leuke gelegenheid om kennis te maken met restaurants die je voorheen niet kende of in geen jaren meer hebt bezocht. Daarnaast is een tocht over het water altijd een heerlijke manier om de omgeving te bekijken.

    Al bij al een smakelijke vaarttocht over de Vliet dus, waarbij er ook driftig is gezwaaid naar mede-vaarders en mensen in achtertuinen en op terrassen. En als je dat dan maar enthousiast genoeg doet, wordt er ook teruggezwaaid, zelfs door Voorburg-chique.

    Restaurant Niven
    Groene groenten, jabugo en lever met brioche en café beurre de Paris (Restaurant Niven | Niven Kunz)
    Restaurant Savarin
    Terrine van eendenborst en rilette met een gelei van port, een bitterbal van merg en sjalot en een crumble van zwarte peper (Restaurant Savarin | Jeroen van Brecht)
    Central Park
    BBQ spare ribs met huisgemaakte sambal, gerookte oerbiet en mierikswortel (Central Park | Gijs Verbeek)
    Restaurant Villa La Ruche
    Ceviche van markreel, king crab, augurk en bereidingen van bloemkool (Restaurant Villa La Ruche | Marko Karelse)
    Brasserie de Koepel
    Blinde vink van kalf en zwezerik met ravioli van paddenstoelen, schuim van eekhoorntjesbrood, doperwten créme en aardappelkaantjes (Brasserie de Koepel | Leo van Langh)
    Brasserie NL
    Tompouce met Epoisse Berthaut en 5 spice karamel (Brasserie NL | Ruben van Dieten)
    Restaurant Bij Erik
    Aardbeien, vanille ijs, cocktail van aardbei, amandeltjes en een limoen kletskop (Restaurant Bij Erik | Erik Tas)
    Culinair Armada
    Pagode tenten op de eet-locaties
    De Ooievaart
    Het reisgezelschap

    Armada aan de Vliet is een onderdeel van de Vlietdagen die jaarlijks in september worden georganiseerd in Leidschendam-Voorburg.

    De Ooievaart is een enthousiaste vrijwilligersorganisatie die rondvaarten in de regio Den Haag organiseert.

  • Frites op een altaar

    Frites op een altaar

    Gingen enkele jaren geleden de sterrenkoks back-to-basic met hun restaurants, tegenwoordig gaan ze nog een stapje verder. Fast-food op niveau is hot, alleen de beste ingrediënten, zonder conserveringsmiddelen en in een instagram-waardig interieur.

    Sergio Herman spant hierbij de kroon. Bereikte informatie over de hot dogs van Ron Blaauw of de hamburgers van Robert Kranenborg mij nauwelijks en loop ik puur per toeval langs De Frietwinkel van twee voormalige medewerkers van Restaurant Niven, om het friet-initiatief van Sergio Herman kan ik niet heen.

    Marketing

    Deze sterrenkok uit Zeeland heeft zijn marketing goed voor elkaar, zodat wij al weken van te voren op de hoogte zijn van de opening van zijn Frites Atelier Amsterdam in de Venestraat te Den Haag. Dat Amsterdam in de naamgeving zorgt nog voor enige discussie en ook ik vraag mij af of het nou echt zo nodig is, ondanks de internationale ambities. Wat is er mis met Holland of Dutch? Ook de verwijzing naar ´we´ op de website roept bij mij verwarring op, ´we hebben sterrenchef Sergio Herman gevraagd onze frites te maken´. Het was toch het Atelier van Sergio Herman zelf? Wie zijn dan die ´we´?

    Tot zover de communicatie, het gaat uiteindelijk om het product zelf. Mijn verwachtingen zijn hoog gespannen, een sterkok kan zijn signatuur wel meegeven, maar wordt dit ter plaatse ook waargemaakt?

    Bistro

    De eerste keer loop ik zowat het Atelier voorbij, dat weinig opvallend tussen de mainstream winkelketens ligt verscholen. Een klein uithangbord en een donkerblauwe gevel, waarin met gouden hoofdetters de naam van het etablissement is gegraveerd. Twee houten bankjes aan weerszijde van de deur bieden beperkte zitgelegenheid. Piet Boon tekende voor deze gewenste uitstraling van een naar eigen zeggen ouderwetse Frans-Amsterdamse brasserie. Persoonlijk vind ik het Amsterdamse wederom onnodig, wie in België of Engeland is geweest, zal ook deze bistro-look herkennen. Om nog maar te zwijgen over Diagon Alley (wegisweg) uit Harry Potter.

    Frites Atelier Amsterdam

    Signatuur

    Wat niet wil zeggen dat ik er niet blij van word. In tegenstelling, de buitenkant van het Atelier nodigt uit tot nadere inspectie en wie daar aan toegeeft, wordt niet teleurgesteld. De zwart-wit mozaïek vloer werd speciaal in Italië  vervaardigd en let vooral op de houten vloer er omheen, de planken zijn afkomstig uit een kerk (zou het The Jane zijn?). Ik word ontvangen door een meer dan vriendelijke dame, die uitgebreid de tijd neemt om mij de kaart en achtergrond van het Frites Atelier toe te lichten. Na enig twijfelen, kies ik voor Sergio’s Premium met tomaat, parmezaan, limoen en basilicum. Ik ben tenslotte opzoek naar zijn signatuur en Vlaamse stoverij om elf uur in de ochtend voelt toch niet zo aantrekkelijk.

    Puur

    Terwijl de frites liggen te pruttelen in natuurlijk vet, legt mijn gastvrouw uit dat de aardappelen drie keer per week uit Zeeland worden aangeleverd. Deze keer is het de Agria aardappel, maar dat kan de volgende keer weer anders zijn. Net zoals de kleur van de frites (een jonge oogst geeft blekere aardappelen), die in tegenstelling tot fabrieksfrieten, ongemoeid wordt gelaten. Het gaat om puur eten, vandaar dat ook de schil van de aardappel nog terug is te vinden op de frites. Ik ben benieuwd, in mijn ervaring wil dit nog wel eens leiden tot een te grote smaak-associatie met gepofte aardappelen.

    Mijn frites worden geserveerd in een kartonnen bakje met vetvrij papier en een door Kamagurka verfraaide papieren servet erbij. Met de parmezaan en basilicum de meest stijlvolle presentatie van een patatje die ik ooit heb ervaren. Maar zoals ze zeggen ’the proof of the pudding is in the eating’ en dus verplaats ik mij naar buiten om aan één van de twee sta-tafels dit te gaan doen.post_banner_710_270_fritesatelier_03

    post_banner_710_270_fritesatelier_02

    Frites-maaltijd

    Nog nooit heb ik een portie frites zo aandachtig bekeken en opgegeten. De frites zijn over het algemeen lekker lang en goed doorgebakken, zonder aangebrand te ogen. Omdat ik een hekel heb aan bleke en slappe exemplaren, is dit een goed teken. De vraag is of ze ook zo smaken.

    Dat doen ze. Krokant van buiten, met een aardappelsmaak van binnen zonder dat deze overheerst. Het woord ’taai’ komt in mij op, maar dan op een positieve manier. Ook de smaak van de schil is bijzaak, hier proef je echt friet. Niet vet, wel zout. De combinatie met limoen en basilicum is verrassend smakelijk, alleen de parmezaan had wat minder gekund. Sneller dan gewenst is mijn bakje leeg en lik ik, geheel tegen mijn gewoonte, de overgebleven saus met mijn vingers op. Ik heb het gevoel een frites-maaltijd te hebben gegeten in plaats van een bakje patat en dat verzadigde gevoel houdt de uren daarna stand.

    Is Frites Atelier Amsterdam de moeite van een bezoek waard? Absoluut! Niet alleen om te zeggen dat je bij Sergio hebt gegeten, maar vooral omdat het Atelier friet laat smaken naar friet. Gek eigenlijk, dat het daarvoor op een altaar moet worden gezet.

    post_banner_710_270_fritesatelier_04

  • Het fenomeen Oerol

    Het fenomeen Oerol

    Oerol? Is dat niet dat theaterfestival waar heleboel Nederlanders ineens zeer kunstzinnig gaan doen tussen de duinen?

    Lange tijd wist ik het niet zo.
    Of dat Oerol iets voor mij was.
    Eigenlijk niet, dacht ik, te veel mensen op een eiland.
    No. Way. Out.

    ‘Nee,’ verzekerde een ervaren Oerol-vriendin mij. ‘Terschelling is zo groot, dat spreidt zich uit.’

    The proof of the pudding

    Aangezien de enige manier om er echt achter te komen wat ik van Oerol vond, er naartoe gaan was, besloot ik de overtocht het afgelopen weekend te wagen. Dat klinkt een stuk eenvoudiger dan het in de praktijk was.

    Vroege vogels

    Allereerst is daar de accommodatie. Wie niet wil kamperen (het eiland mag dan de droogste plek van Nederland zijn, ook dat is relatief in juni), dient vroeg in de actie te schieten. En als ik zeg vroeg, dan bedoel ik niet januari of februari, maar het liefst direct nadat het festival is geëindigd. In ieder geval als je met z’n tweeën of drieën komt en geen €300 per nacht wenst te betalen.

    Enige tijd later volgt daarop het regelen van de festivaltickets, bootovergang en onmisbare fietsen.

    Virtueel slagveld

    De online kaartverkoop begint pas enkele weken voor de start van het festival. Een waar virtueel slagveld, in ieder geval als niet-Oerol vriend, dat mij uitgeput achterliet:

    Er zijn nog 1125 wachtenden voor u. (WTF!)
    ……
    Sluit deze browser niet, verversen mag wel.
    ….
    Er zijn nog 855 wachtenden voor u.
    ….
    Er zijn nog 65 wachtenden voor u. (Dat gaat ineens snel!)
    ….
    Deze voorstelling is uitverkocht.

    En dat op vier van de vijf tabbladen die ik open had staan.

    Maar er was ook winst. Door de voorstellingen apart te benaderen en te betalen, had ik drie tickets weten te bemachtigen voor drie verschillende voorstellingen. En tijdens het festival zijn er altijd nog de eilandkaarten.

    Totaal concept

    Afgelopen weekend was het zover. Mijn allereerste Oerol ervaring, voor het eiland de 35ste. En die ervaring zou het gehele weekend merkbaar zijn. Zelden heb ik een beter georganiseerd evenement meegemaakt dan dit theaterfestival op Terschelling. Plattegronden, inclusief de fietstijd van locatie naar locatie. Bordjes over het hele eiland, gemarkeerde fietsenstallingen op het immense weiland van de boer (we stonden bij de zangeres zonder naam), kerstverlichting naar de tribunes in het bos, dekentjes voor de kou in de duinen, et cetera, et cetera.

    Accommodatie

    Ik logeerde in West-Terschelling (inderdaad het westen van het eiland, maar ook de naam van het dorp), wat mij betreft de meest ideale ligging door de nabijheid van de haven en vele winkeltjes en cafeetjes. Ook De Betonning, in mijn ogen van de twee festivalterreinen het meest gezellige, is hier gelegen. Wie het echte festivalgevoel zoekt, is waarschijnlijk beter af op de vele campings, waar het avondprogramma tot laat doorgaat en het gebrek aan comfort tot grote saamhorigheid leidt.

    Oerol
    De Betonning, het meer knusse festivalterrein bij Terschelling-West

    Ingetogen

    Hoe anders was dat op het hoofd festivalterrein in het midden van het eiland. De sfeer was ingetogen, optredens volgden elkaar niet direct op, waardoor horeca de boventoon voerde. Deze horeca was dan wel weer vers en biologisch verantwoord en drank werd geserveerd in echte glazen. Verwacht hier geen festival biertjes, maar speciaal bieren, Sangria en een wijnbar. Toch nog een beetje Parade gevoel.

    Genoeg te doen

    Uiteindelijk kwam ik naar Oerol voor theater. Ik was met één voorstelling per dag uit de virtuele strijd gekomen en dat bleek ruim voldoende. Zo bleef er genoeg tijd over voor het bezoeken van de vele eettentjes, cafeetjes en typische lifestyle winkels die toeristische dorpjes zo kenmerken. Toch ook een beetje Woonbeurs gevoel.

    Daarnaast had de Oerol-vriendin gelijk wat betreft de uitgestrektheid van het eiland. Met speellocaties in het bos, de duinen en een manege was ik elke keer toch zo’n 30 tot 60 minuten aan het fietsen voor een voorstelling. En voor wie zoekt, is er genoeg beeldende kunst, muziek en straattheater onderweg te ervaren.

    Nadenken

    De voorstelling in de manege was waarschijnlijk evenzeer tot z’n recht gekomen in het theater. Het verhaal van Hester is een zeer intense voorstelling, waar het gezelschap waarin ik verkeerde nog lang over nasprak, mede door onze verschillende interpretaties van het stuk.

    Oerol
    Het verhaal van Hester in Manege Hoorn

    Groots

    Wie buiten speelt, heeft dit buiten tot zijn decor. Dat kan je ruimtelijk houden (Figaro op Parkeerplaats Paal 8 – West) of innemen en tot spektakel maken (Crashtest Ibsen in het bos bij Dobe Formerum). In beide gevallen is het resultaat groots. En als het dan ook nog eens droog blijft, er prachtig gespeeld wordt en overheerlijk paella wordt geserveerd tussen twee hilarische voorstellingen in (Figaro), dan tel je simpelweg je zegeningen. Toch ook een beetje Amsterdamse Bos theater.

    Oerol
    Crashtest Ibsen in Dobe Formerum
    Oerol
    Twee keer Figaro op Parkeerplaats Paal 8 – west

    Publiek

    Bijzonder aandacht verdient het publiek, dat, los van wat verdwaalde twintigers en dertigers, tijdens mijn verblijf kon worden opgedeeld in oudere jongeren en jongere ouderen.
    Elk van deze categorieën viel weer uiteen in een (a) hippe, (b) fasionably sensible en (c) naturel groep, met als gemene deler het uitgangspunt bestand tegen regen en kou te zijn.

    Oudere jongeren

    Bij de oudere jongeren vertaalde zich dat voor (a) in King Louis jurkjes met aan de in felgekleurde panty gestoken benen hoge, gebloemde kaplaarzen. (b) betekende spijkerbroek, gympen, hoodies, vesten en shawls en (c) hield een regenpak met wandelschoenen in.

    Jongere ouderen

    De jongere ouderen, te herkennen aan het grijze haar, slaan de King Louis jurkjes gelukkig over en leggen de nadruk op de regenpakken en wandelschoenen in diverse prijsklassen, die de eerder genoemde (a), (b) en(c) bepalen.

    Geen geschreeuw, gehos of dronkenmansgelach van dit Oerol publiek. Gesnurk tijdens de voorstelling wordt gedoogd, onderling gegiegel en gekraak van chipszakken niet. Wat er tijdens de incrowd after-parties in de duinen gebeurd, is waarschijnlijk een heel ander verhaal.

    De grote vraag dan: was de ervaring voor herhaling vatbaar?

    Quality-time

    Het antwoord is een volmondig ja!

    Oké, de weergoden waren ons met een enkele regenbui goedgezind. Maar dan nog. Een paar dagen lang, mooie voorstellingen kijken op bijzondere locaties, lekker eten en drinken, in alle rust fietsen over een prachtig eiland of wandelen over het strand. Desgewenst een beetje shoppen tussen de bedrijven door.

    Daar zegt een mens toch geen nee tegen?


    Ook zin om naar Oerol te gaan?

    Het theaterfestival vindt jaarlijks plaats in juni op Terschelling. Boek je accommodatie ruim van te voren en zorg voor fietsen met fietstassen (zodat je niet hoeft te sjouwen), die je herkenbaar uitdost, want je bent niet de enige met zo’n tweewieler. Een extra fietslamp kan handig zijn, Terschelling is heel donker in de nacht.

    Wie met de auto naar Harlingen komt, parkeert bij de boer en neemt het taxibusje naar de snelboot.

    Zoals gezegd blijft het weer een onvoorspelbaar onderdeel. Twee dingen zijn zeker: het eiland is een stuk kouder dan het vaste land en ´s avonds koelt het flink af. Draag dus laagjes en neem een shawl en handschoenen mee, evenals een regencape en/of paraplu.

    Ook handig: een kussentje of opvouwbaar plastic plankje om op te zitten.

    post_banner_710_270_oerol_05

  • Wandelen langs de Belgische kust

    Wandelen langs de Belgische kust

    De meningen over de Belgische kust lopen nogal uiteen. Zo las ik een deprimerend stuk waarin gesteld werd dat het ongetwijfeld één van de meest onaantrekkelijke kusten van heel Europa is, met name vanwege de foeilelijke appartementencomplexen en promenades. De hoofdredacteur van een Belgische lifestyle magazine spreekt echter vol enthousiasme over ruime zandstranden en duinen met levendige kuststeden.

    Ook is men niet eenduidig over de lengte. Als ik een kustwandeling uitstippel als verrassingsweekend voor echtgenoot, ga ik uit van 60 kilometer en niet de 72 die het in de praktijk blijkt te zijn.

    Ambitie
    Hoewel 30 kilometer per dag zeer ambitieus (en volgens vriendinnen volkomen irrealistisch) is voor mijn ongetrainde lijf, lijkt het mij haalbaar. Echtgenoot heeft vaker deze afstand langs de Nederlandse kust gelopen en ik wil België graag in één weekend aftikken. Daarnaast heb ik net professionele hardloopschoenen gekocht en in geval van nood is er ook altijd nog de kustlijn, de tram die in tweeëneenhalf uur het gehele tracé van Knokke naar De Panne aflegt.

    post_banner_710_270_bk_wandelen_15

    Aandachtspunten
    Wij zullen dat dus te voet in twee dagen doen, met een overnachting in Oostende, halverwege de route. Aandachtspunten zijn de havens van Blankenbergen, Oostende en Nieuwpoort, waarbij de afwezigheid van een veerpont een flink stuk extra wandelen betekent. Over het getij maak ik mij op voorhand niet druk, ook bij vloed zal er toch wel een stuk begaanbaar strand overblijven?

    Strak programma
    Lijkt mij half tien een prima start voor ons wandelprogramma (we zijn tenslotte dit weekend kinderloos), echtgenoot is als ervaren en vooral enthousiaste kustwandelaar van mening dat de uurtjes in de vroege ochtend goud zijn. Dus starten wij zaterdagochtend klokslag acht uur onze tocht. Te beginnen over de Zeedijk (het is bijna altijd de Zeedijk in België), waar we al snel één van de vele bordjes van de Kust Fietsroute tegenkomen. Deze genummerde knooppunten zullen ons de rest van de tijd richting blijven geven, afgewisseld met die van de Kust Wandelroute.

    Asfalt en standkarren
    De eerste kilometers leiden ons via een weinig inspirerende weg om de grote haven van Zeebrugge heen, om uit te komen op een boulevard waar de stilte hoorbaar is. Op het strand zijn verweerde witte strandhuisjes op ogenschijnlijk willekeurige wijze neergezet. We zullen ze de gehele weg tegenkomen, soms in oude stijl, met fris geschilderde strepen, vaak in nogal vervallen staat.

    post_banner_710_270_bk_wandelen_12Hoogbouw en villa’s
    De boulevard zelf is dus verlaten, op een enkele hondenuitlater en hardloper na. De meeste toeristenshops in de plint van de inderdaad foeilelijke appartementencomplexen aan onze linkerzijde zijn dicht, evenals de meeste eetgelegenheden. We laten de boulevard al snel achter ons en lopen tegen wellicht wel de grootste verrassing van het weekend aan. Grote villa´s in oude stijl staan op een rijtje langs een wandelpad dat parallel loopt aan het strand. Ondanks de graafwerkzaaheden die zich daar in de verte afspelen, is de ligging prachtig; hier zou ik zo kunnen wonen.

    Croissants en de veerboot
    Het eind van het wandelpad leidt ons via de duinen, het strand op tot Blankeberge, ooit een klein vissersdorp, inmiddels één van de meest populaire badplaatsen aan de Belgische kust. We hebben inmiddels ruim 2 uur gelopen en dus is het de hoogste tijd voor koffie en iets lekkers bij één van die typische Belgische bakkers waar wij Nederlanders nog wat van kunnen leren. Met een met room gevulde croissant in onze hand gaan wij vol goede moed opzoek naar een veerboot, zodat wij niet genoodzaakt zijn om de haven heen te lopen. We hebben geluk, voor 1 euro per persoon brengt een weinig spraakzame heen- en weerman ons in minder dan vijf minuten naar de overkant.

    post_banner_710_270_bk_wandelen_05

    Explosief
    We vervolgen onze weg via Wenduine, waar een groot bord aan de rand van het strand ons bericht over het ruimen van conventionele en toxische explosieven langs de stranden van de Vlaamse kust. Even later wordt deze toch wat zorgwekkende activiteit bevestigd door een ander bord waarop duidelijk een bom staat afgebeeld. Weer eens wat anders dan de ‘verboden voor honden bordjes.’

    We lunchen in De Haan, de enige badplaats met een boulevard zonder sombere hoogbouw en daarmee direct een stuk aantrekkelijker.

    Mul zand en blote piemels
    Met de buik weer gevuld, lopen we via het strand naar Oostende, het eindpunt van de eerste dag. De vloed jaagt ons dicht tegen de lage duinen aan, waar het zand mul is en het wandelen zwaar. Het is een opvallend lang stukje onbebouwd strand voor Belgische begrippen, waarbij we ter hoogte van Bredene tot onze verrassing een stuk naaktstrand aantreffen (het enige in België, lees ik achteraf). Het biedt weer afwisseling van uitzicht (en daarmee afleiding van mijn inmiddels pijnlijke heupen), maar toch ben ik blij wanneer we de haven bereiken. En helemaal als ook hier een veerboot ons naar de overkant brengt.

    post_banner_710_270_bk_wandelen_11Koningin der Badsteden
    Oostende is de enige stad aan de Belgische kust en kreeg in de vorige eeuw dan ook niet voor niets de naam Koningin der Badsteden. De boulevard is een stuk groter dan die van Scheveningen, maar het toeristische sfeertje is vergelijkbaar.

    Aandachtspunt voor degenen die gezellig op het strand willen eten: in een Belgische strandtent dineert men niet. Wie honger heeft, gaat naar één van de tentjes op de boulevard of zoekt een betere kwaliteit op in de achterliggende straten. Wij eten die avond in het populaire Den Artiest, waar vlees en vis vers van de grill worden bereid.

    Vervlogen tijden
    De volgende ochtend staan we alweer om kwart over acht buiten de hoteldeur, stram in de benen en heupen, maar vol goede moed. We lopen langs de Koninklijke Gaanderijen, gebouwd aan het begin van de vorige eeuw in opdracht van koning Leopold II. Deze wandelgalerij diende als beschutte passage naar de renbaan voor de koning en zijn hoge gasten en is nog steeds de moeite van een bezoek waard.

    Kusttram en bunkers
    Dat geldt niet voor de kustroute naar Middelkerke, waarbij de kusttram ons om het kwartier vrolijk passeert. De oude bunkers en observatieposten in de duinen links van ons zijn een welkome afleiding op de deprimerende asfaltweg die wij volgen. Ze horen bij één van de best bewaarde delen van de Duitse verdedigingslinie ‘Atlantikwall’ uit de Tweede Wereldoorlog, tegenwoordig een openluchtmuseum.

    post_banner_710_270_bk_wandelen_13

    Aan onze rechterkant ligt het brede strand laag onder ons. De zwarte streep van wier vlak bij de dijk waarop wij lopen, geeft een duidelijk idee hoe dicht de zee bij vloed het land bereikt. Ik vind het typerend voor een groot deel van de Belgische kust, waarbij het strand niet meer is dan een klein stuk land dat door de zee twee keer per dag wordt ingenomen.

    Verboden te zwemmen
    Het verklaart ook het in eerste instantie verbazingwekkende feit dat er bijna nergens gezwommen mag worden. Leg dat je Nederlandse kind maar eens uit! Ter compensatie hiervan bieden de meeste badplaatsen skeltervertier aan op de boulevard en zijn er tussen de strandtenten goed verzorgde outdoor klim- en klauteropstellingen geplaatst, tot en met luchtkussens en trampolines aan toe.

    Schietoefeningen
    Na Middelkerke volgen we de weg over het strand richting Nieuwpoort. Wederom valt ons oog op een waarschuwingsbord, deze keer met de boodschap dat bij een rode vlag niet verder gewandeld kan worden wegens schietoefeningen. De rode vlag is nergens te bekennen, dus lopen wij gestaag door. Ook bij Nieuwpoort zijn de goden ons goedgezind en kunnen wij mee met de veerboot.

    Koninginnenhap en zuur vlees
    We hebben inmiddels ruim vier uur gelopen en dus is het de hoogste tijd voor de lunch. Niet op de toeristische boulevard, maar een eindje verderop ter hoogte van Oostduinkerke, bij een typisch Vlaams de-tijd-heeft-hier-stil-gestaan restaurant.

    post_banner_710_270_bk_wandelen_14De laatste loodjes
    De laatste dertien kilometer zijn uiteraard het zwaarst, zeker als al snel blijkt dat we het grootste gedeelte over het strand dienen af te leggen, willen we het kustgevoel behouden. Het is wederom vloed en dus lopen we over een smalle strook mul zand met links van ons de inmiddels bekende lage en vooral ook zeer smalle Belgische duinen.

    Om vier uur strompel ik de boulevard van De Panne op, opzoek naar mijn welverdiende biertje. Moe, maar voldaan, want we hebben het gehaald. Een kwartier later begint het te regenen.


    Ook zin om een wandeling langs de Belgische kust te maken?
    Dan kan je deze informatie goed gebruiken:

    Route
    Volg de kunstwandelroute. Eenvoudiger kan het niet, zeker als je van te voren de app download of een kaartbrochure aanschaft (wat ik natuurlijk niet had gedaan).

    Als je de gehele route zo dicht mogelijk langs de kust wilt lopen, leg je zo´n 72 km af. Wij liepen dit in twee dagen met zeven uur effectieve wandeltijd (gemiddeld 5 km per uur). Dat is best pittig als je niet regelmatig loopt en vraagt om vroeg opstaan.

    Terug neem je voor 3 euro per persoon de De Kustlijn, die je in tweeëneenhalf uur van De Panne weer naar Knokke brengt.

    Veerboten
    De oversteek bij Blankenberge is aan de kop van de haven, ter hoogte van de vuurtoren. Het is een kleine boot, die je in het hoogseizoen elke dag van de week overzet, maar in het laagseizoen alleen in het weekend. Kosten 1 euro per persoon. Bij Oostende en Nieuwpoort loop je het havengebied op en volg je de bordjes. De boot is groot en in beide gevallen een gratis service van de stad.

    Slapen
    Wij logeerden in Hotel Léopold, een prima hotel, met helaas wel een te lage waterdruk op de vijfde etage. De Starbucks koffie maakt wel wat goed.

    Een alternatief dat ik tijdens de wandeltocht ontdekte, is Thermae Palace Hotel, ter hoogte van De Koninklijke Gaanderijen. Het hotel is gevestigd in het voormalig badenpaleis (kuuroord) uit de glorietijd van Oostende en heeft heden ten dage nog steeds sauna faciliteiten. Best lekker na een lange wandeldag.

    post_banner_710_270_bk_wandelen_02

  • Waarom het deze keer wel lukt

    Waarom het deze keer wel lukt

    Ken je deze:

    summer bodies are made in winter

    Of wat dacht je van:

    a year from now you may wish you had started today

    Dergelijke tegeltjeswijsheden schieten door mijn hoofd als ik mijzelf voor de zoveelste keer toespreek dat die overtollige kilo’s er nu echt af moeten.

    ‘Jij bent toch niet te dik?’ is de reactie vanuit mijn omgeving, die mij altijd in zorgvuldig gekozen tuniekjes en stretch broeken ziet.

    Sluipende kilo’s
    Oké, ik ben zeker niet overmatig dik, maar het mag allemaal wel wat strakker. En als ik heel eerlijk ben, kan er inmiddels ook echt wel wat af. Sinds de geboorte van de jongste (nu bijna zes) lijkt er met elk nieuw jaar ook een kilo bij geslopen te zijn. Natuurlijk weet ik wel waar die vandaan komen:

    elk pondje, gaat door het mondje

    om nog even terug te keren naar de tegeltjes (en ja, hij is vreselijk).

    Minder en vooral gezonder eten?
    Dag grote lattes, wijn, dikbelegde stokbroodjes oude kaas, toastjes met diverse smeersels, gezouten noten, pasta, curries, friet en taartjes.
    Welkom ongezouten noten, havermoutkoekjes en nog meer groenten en fruit.

    Het belang van levensvreugde
    Er zijn twee momenten dat ik minder eten heb volgehouden. Het eerste was tijdens mijn tweede zwangerschap (te volle buik), het tweede toen ik serieus geveld werd door bronchitis (geen smaak). Aangezien drie kinderen meer dan genoeg zijn voor mij en echtgenoot kan ik niet meer rekenen op een dergelijk zwangerschapsdieet (waarbij je voor hetzelfde geld er één krijgt die je structureel doet smachten naar hamburgers met friet). En ik kan stellen dat verloren kilo’s naar aanleiding van smaakverlies niet opwegen tegen het verlies aan levensvreugde dat ik haal uit de smaak van een verse pasta met paddenstoelen en truffelolie, gesmolten mozzarella met pesto en tomaat of een grote latte macchiato met versgebakken carrot cake.

    Het alternatief
    Als ik dus de lekkerbek in mij aan haar trekken wil laten komen en toch die paar kilo’s kwijt wil, zal er getraind moeten worden.

    Stilte.

    Jarenlang heb ik geroepen dat ik niet hoef te sporten, omdat ik drie kleine kinderen heb. Mijn bovenarmspieren waren immer strak gespannen van het tillen en dragen van 4 tot 20 kg per arm en ook conditie bouw je prima op tijdens het rondrennen achter alles jonger dan vier en blind voor gevaar. De waarheid is dat die kinderen inmiddels niet meer zo klein zijn. Van ronddragen en -rennen is al enige tijd geen sprake en we stappen sneller in de auto dan op de fiets.

    De kracht van het volhouden
    Het punt is dat ik geen natuurlijke sporter ben. Uiteraard zijn er meerdere pogingen ondernomen om het wel te worden; van de Cindy Crawford videoband tot lidmaatschappen van diverse sportscholen. Aerobics, BBB, spinning, (online) yoga, hardlopen, tennis, het één hield ik net wat langer vol dan het ander, maar echt verslaafd raakte ik aan niets.

    Tijd voor actie
    En toch dient er nu wat te gebeuren. Niet alleen omdat ik van de zomer comfortabel zonder tuniek over mijn bikini op het strand wil zitten, maar ook omdat mijn conditie belabberd is en ik weet dat lichaamsbeweging goed, zo niet noodzakelijk, is om echt lekker in je vel te zitten.

    Ik heb dan ook besloten om weer te gaan hardlopen. Het kan op elk moment dat ik wil, vergt geen abonnement en vindt plaats in de buitenlucht. Met een beetje geluk krijgen we een fantastische zomer die tot ver in september doorgaat, zodat ik niet zoals de vorige keer na zeven weken de brui er aangeef vanwege de sneeuw.

    Voorbereiding is het halve werk
    In tegenstelling tot mijn principe dat prestatie vóór beloning uitgaat, heb ik mijzelf twee dingen cadeau gedaan: een boek over hardlopen en serieuze hardloopschoenen. Het boek claimt zo aanstekelijk te zijn dat zelfs de geboren hardloophaatster zin krijgt om actie te ondernemen. Dat is natuurlijk pure marketing, maar zo’n hart onder de riem kan ik wel gebruiken. De schoenen zijn de echte stok achter de deur, want man, wat zijn die duur. En lelijk! Maar alles voor blessure-vrij rennen.

    De behulpzame dame van de hardloopwinkel (uiteraard zelf een gepassioneerd hardloper) heeft er ook een hardloopschema bij gedaan en ik heb recht op een gratis trainingsbijeenkomst. Ik hou mij vast aan haar enthousiasme, mijn professionele outfit en vooruit, nog één tegelwijsheid:

    de afstand van de bank naar de voordeur is het moeilijkst


    Mijn hardloopschoenen kocht ik bij Run2Day, op basis van een loopanalyse, zodat ik verzekerd ben van een paar dat qua stabiliteit, demping en pasvorm het beste bij mij past.

    Het boek dat mij die schoenen ook daadwerkelijk aan moet laten trekken, is Live, Love Run van Annemerel de Jongh.

    Deze blog is ook gepubliceerd bij De Mama Company

     

  • Misschien wel het mooiste museum in Parijs

    Misschien wel het mooiste museum in Parijs

    Wie aan musea in Parijs denkt, denkt al snel aan het Louvre. Dat is toch jammer, als je je bedenkt dat de stad zo’n 150 grote en kleine musea herbergt.

    Eén van die musea is het Musée Jacquemart-André, gelegen aan de Boulevard Haussmann. Tegenwoordig is deze drukke boulevard bekend om zijn grote warenhuizen als Le Printemps en Galeries Layfayette. Zo’n 150 jaar geleden was dit, dankzij de stadsuitbreiding van prefect Haussmann, een nieuw-bij-Parijs-horend gebied, waar de rijke adel en succesvolle bankiersfamilies hun huizen lieten bouwen.

    Erfgenaam en kunstliefhebber
    Edouard André wordt in 1833 geboren in zo´n schatrijke Protestante bankiersfamilie en kan zich als enig erfgenaam van zowel zijn vaders als moeders kant wel wat veroorloven. In 1869 koopt hij een stuk grond aan de dan nog in ontwikkeling zijnde Boulevard Haussmann en geeft architect Henri Parent de opdracht een huis voor hem te bouwen dat zich kan meten met de grootste van het land. Parent, net gepasseerd door Charles Garnier voor de bouw van het nieuwe Operahuis in de stad, voert de opdracht met verve uit. In 1876 vindt de zeer succesvolle inauguratie van het huis plaats en kunnen de genodigden zich vergapen aan de theatrale smaak van de eigenaar en de architect.

    Grandeur
    Wie het huidige Musée Jacquemart-André bezoekt en door de poort het terrein oploopt, kan dat nog steeds. Het is goed voor te stellen hoe hier de koetsen via de deels overdekte helling uitkwamen op de binnenplaats. Negeer de lelijke moderne gebouwen die grenzen aan het huis en richt je blik op de ingang; Parent heeft aan zijn opdracht meer dan voldaan.

    Binnenin wordt direct duidelijk dat het hier zowel om een museum als om een (voormalig) woonhuis gaat. De privé vertrekken zijn klein, het grootste gedeelte van de benedenverdieping is gewijd aan formele ontvangstruimtes, waarbij de grootte van de kamers aangepast kan worden aan het aantal gasten. Een mijns inziens briljante constructie in een woonhuis uit die tijd.

    Blikvanger
    De absolute blikvanger in de architectuur is het trappenhuis, waarschijnlijk Parent’s zoete wraak op Garnier en zijn Operahuis. Twee sierlijke trappen kronkelen zich op symmetrische wijze een weg naar boven. Niet in het midden van de ruimte, wat in die tijd gebruikelijk was, maar geheel aan het uiteinde van het huis tussen een steunmuur en een marmeren zuil. Neem vooral de tijd dit kunstwerkje al vanuit de muziekkamer te bekijken.

    post_banner_710_270_parijs_ja03post_banner_710_270_parijs_ja04

     Kunstliefhebber met middelen
    Naast de indrukwekkende kamers is er natuurlijk de kunstcollectie. Edouard André begint zijn collectie met wat men indertijd ‘bimbelots’ noemt, oftewel ´snuisterijen´. Een relatief begrip, als je je bedenkt dat het hier gaat om kleine charmante zilverstukken, sieraden, miniaturen en tapijten. Ook verzamelt hij de typische schilderijen van zijn tijd, zoals landschappen en genre stukken van Delacroix.

    In 1872 hangt hij zijn politieke carrière aan de wilgen en richt zich volkomen op het verzamelen van kunst. Niet alleen heeft hij er het huis en de middelen voor, ook houdt hij er een voor die tijd originele kijk op na door schilderijen te combineren met beeldhouwwerken, meubelstukken en kunstvoorwerpen uit dezelfde perioden (een opstelling die het Museum des Decoratifs nu als onderscheidend bestempeld bij hun tentoonstelling Fast Forward).

    Gelukkig verstandshuwelijk
    Edouard’s huwelijk met de veel jongere kunstenares Nélie Jacquemart is cruciaal in de realisatie van het museum zoals wij dat nu kunnen bewonderen. Over deze dame zelf is weinig bekend, wat haar voor mij een zeer intrigerend persoon maakt. Ze is van eenvoudige komaf en lijkt het vaste pad te hebben gevolgd van jonge kunstenaars uit haar tijd. In 1872 ontmoet ze Edouard André wanneer hij haar inhuurt om zijn portret te schilderen en in 1981 trouwen ze. Het is een verstandshuwelijk, maar wel zeer succesvol, dankzij hun gedeelde interesse in de uitbreiding en presentatie van hun kunstcollectie. Het feit dat Nélie na enige tijd van slaapkamer ruilt, om dichter bij haar man te zijn, vind ik persoonlijk veelzeggend.

    Jacquemart-André
    Het echtpaar Jacquemart-André. De duidelijk meer flatteuze schilderijen zijn van de hand van Nélie.

    Periodekamers en een Italiaans museum
    De benedenkamers in het huis aan de Boulevard Haussmann worden ingericht als periode kamers, gewijd aan het werk van achttiende eeuwse Franse kunstenaars, zoals Nattier, Drouais, Chardin en Fragonard.

    De bibliotheek maakt hier een uitzondering op. Edouard André, zich bewust van de invloed van de zeventiende eeuwse Vlaamse en Nederlandse meesters op de Franse kunstenaars, verzamelde een aantal  schilderijen waar een groot museum zijn vingers bij af zou likken. In de intimiteit van de kleine kamer, die om voor de hand liggende reden aan het Mauritshuis in Den Haag doet denken, hangen maar liefst drie Rembrandt´s, een Jan De Bray, een Judith Leyster, twee Van Dyck´s, een Hals en een Ruysdael.

    Jacquemart-André

    Vindingrijk
    De eerste etage, die Edouard als verrassing voor zijn vrouw laat inrichten als studio, wordt op haar verzoek de plek waar de Italiaanse Renaissance kunstwerken worden tentoongesteld, die ze op hun vele reizen naar Italië verzamelen. Naast Italië zijn er reizen naar het Midden Oosten, Cairo, Luxor en Aswan, Berut, Constantinopel en Athene. Elk jaar worden er honderden kunstwerken naar Parijs getransporteerd, wat mij direct doet afvragen hoe zoiets dan gaat. ‘Nee, deze Tiepolo vond ik in Florence.’ En dan staat er ergens in Florence een huis met een muur of plafond minder.

    post_banner_710_270_parijs_ja05

    post_banner_710_270_parijs_ja07

    Rechtszaak
    In 1893 sterft Edouard, slechts zestig jaar oud, en vindt Nélie zichzelf in strijd met zijn neven, die haar ervan beschuldigden de erfenis van haar man te misbruiken. Voorzienend als deze neven zijn, hebben zij ten tijde van het huwelijk tussen Edouard en Nélie een contract laten opstellen dat voorschrijft dat Nélie bij Edouard´s overlijden niet méér krijgt dan een redelijke bruidsschat. Nélie is tenslotte arm geboren en de neven willen zich er zeker van stellen dat het familiefortuin hun kant opkomt. Helaas voor hen is ook Edouard voorzienend geweest door vlak voor zijn dood een testament op te stellen waarin hij zijn hele bezit aan zijn vrouw toekent. Een rechtszaak volgt, die uiteindelijk door Nélie gewonnen wordt.

    Openbaar museum
    Weduwe Nélie gaat weer reizen en vult de reeds bestaande collectie aan tot wat het nu is. Na haar dood in 1912 komt het privé huis in het bezit van Institution de France, die het conform de wens in haar testament in 1913 openstelt voor het grote publiek.

    Een museum én voormalige woonhuis, misschien wel het mooiste van Parijs.


    Musée Jacquemart-André
    158, bd Haussmann,  75008 Paris, Frankrijk
    Tél. : 01 45 62 11 59 /  Fax : 01 45 62 16 36
    message@musee-jacquemart-andre.com

    Wie het museum bezoekt, stapt zeker ook binnen bij Café Jacquemart-André, de theesalon in de voormalige eetkamer van het huis. Geen tijd voor lunch? Neem dan wel de tijd voor één van de overheerlijke taartjes uit de keuken van Pâtisserie Stohrer en Michel Fenet’s Petite Marquise.

    De foto geheel bovenaan is afkomstig van de website van het museum, evenals de afbeeldingen van het echtpaar zelf.

  • Schuim, vleermuizen en verstilling

    Schuim, vleermuizen en verstilling

    Een zoektocht naar de meest comfortabele Wellness & Spa bracht mij bij Fort Resort Beemster. Dag twee van een driedaags bezoek met zus en ’s moeders.

    Stressbestendig
    Na een rustige nacht in onze lokalen, waar de muren niet alleen granaat-, maar ook geluidwerend blijken te zijn, is het tijd voor het ontbijt in Restaurant Poterne. We zijn de laatste hotelgasten om aan te schuiven, het buffet sluit om tien uur en de jongedame uit de bediening staat er in haar eentje voor. Ondanks het aantal mensen en de telefoon laat ze zich niet gek maken door onze verzoeken tot het bijvullen van de zalm, de rauwe ham, koffie en twee porties scrambled eggs (erg zout en genoeg voor vier personen, blijkt achteraf).

    Rust in gezelschap
    De Wellness & Spa openen om elf uur, wat betekent dat vanaf kwart voor elf de daggasten beginnen binnen te druppelen, al dan niet voor een kop koffie of thee in Poterne. Om elf uur heeft zich een zorgwekkende lange rij voor de balie gevormd en lijkt de laatste gast nog lang niet in zicht. De herinnering aan het tweede parkeerterrein komt in mij op, evenals de opmerking van één van de medewerkers dat er zaterdag 400 mensen over de dag verspreid waren (met name carnvalsontvluchters, het is februari).

    Fort Resort Beemster

    Eenmaal in de Wellness blijkt mijn angstig voorgevoel ongegrond, het is gezellig druk, maar zeker niet overbevolkt. En, essentieel voor een aangenaam verblijf, het zijn saunamensen. Veel vriendinnen en koppels van diverse leeftijden en iedereen is er om te relaxen en niet om bij te praten of contact te zoeken. Wat ook helpt is de heldere aanduiding van ‘stilteruimte’ daar waar relevant.

    Schuimen deken
    Het is de dag van mijn eerste Ottomaans Hammam Delight ooit, waarvan ons verteld wordt dat het de enig authentieke in Nederland is. Het ritueel begint in de stoomcabine. Daarna word je, gelegen op een stenen tafel, van top tot teen gescrubd en gemasseerd met zeep. Niet zomaar, maar middels een natte zak met lucht en olijfoliezeep (ik heb gespiekt). Terwijl je ligt te ontspannen onder een schuimen deken, worden je armen en benen opgerekt en houdt een opgieting van heet water je bij de les. Absoluut mijn favoriete aanrader wanneer je je sauna bezoek wilt uitbreiden met een behandeling.

    Fort Resort Beemster

    Vleermuizen en verstilling
    Terwijl mijn gezelschap een voetbehandeling heeft (nieuw in het resort en het enige wat aan behandelingen tegenviel), duik ik de 85 graden vleermuissauna in, vernoemd naar de vleermuisfamilie die hier oorspronkelijk huisde (en volgens het bordje verplaatst naar een andere plek). Bijkomen doe ik, via de koude douches en het dompelpad, in het buitenzwembad. Een waterig zonnetje breekt onzeker tussen de donkergrijze wolken door en met slechts drie andere mensen in het bad, is het een heerlijk moment van verstilling. Totdat de Hollandse wintertemperatuur mij weer naar binnendrijft, tijd voor een homemade kruidenthee van sinaasappel, gember, rozemarijn en munt.

    Fort Resort Beemster

    Algen en zeewater
    Zoals ik zei, gingen we voor de full monty, en dus stond er deze dag ook nog een gezichtsbehandeling op het programma. De Spa werkt met het van oorsprong Franse kuurmerk Thalgo, dat voornamelijk ingrediënten uit de zee gebruikt. Ideaal voor mijn gevoelige huid. Ik word onder handen genomen door Vera die vakkundig en gedreven te werk gaat. De Spa doet wederom zijn naam eer aan.

    De rest van de middag zweten we in de infrarood sauna, sluiten de ogen op één van de waterbedden in de rustruimte en zoeken de ervaring in de shower experience, daar waar vroeger de kanonnen stonden.

    De innerlijke mens
    Tijd speelt geen rol bij Fort Resort Beemster, maar inmiddels knaagt de maag en is het voor ons de hoogste tijd de gamba-, kalfs- en champignonkroketjes te bestellen, waar ik sinds de voorbereiding al mijn oog op heb (waardoor ze uiteraard een beetje tegenvallen). We vullen de proeverij aan met rauwe yellowfin tonijn met zeewiersalade en wasabi dressing en een selectie smakelijke kaas van Cef.

    Fort Resort Beemster

    Work-out voor body & mind
    Omdat het woensdag is, kunnen wij ’s avonds tegen betaling meedoen met een aparte (geklede) yogales. Gezien het seizoen helaas niet op het dak van het fort, maar in één van de ontvangstzalen van het hotel. Zus en ik werpen ons met een kleine vaste groep deelnemers gedurende vijf kwartier in diverse yoga houdingen en zoeken onze drishti voor noodzakelijk evenwicht. De begeleiding is hartelijk en deskundig, en ik realiseer mij waarom het een heel slecht idee is dit thuis als leek zelfstandig uit te proberen.

    Noodzakelijke focus
    We sluiten de dag af met een klankschaalsessie in de ijsgrotsauna.
    Een klankschaal is een muziekinstrument in de vorm van een schaal, dat vervaardigd is uit een legering van verschillende metalen. Als de schalen worden aangeslagen, ontstaan er verschillende klanken, ofwel trillingen. Die trillingen hebben een ontspannen effect op ons lichaam en geest, omdat (volgens natuurkundig principe) ons lichaam voor 70% uit water bestaat. Ik weet niet of dit echt waar is, maar het klonk spannend genoeg om uit te proberen.

    ‘Sluit je ogen,’ zegt onze saunameester Jeroen. ´Stoor je niet aan het gesnurk van mensen naast je die in slaap vallen. Laat geluiden van buiten voor wat ze zijn en bedwing je nieuwsgierigheid.´

    Fort Resort Beemster

    Kijk, die eerste twee lukt mij met enige wilskracht nog wel, tenslotte mag ik de geluiden wel opmerken. Als ik daarna maar weer naar mijzelf keer. Maar die nieuwsgierigheid, dat is iets heel anders.

    ‘Wat doet-ie nu? Dat klinkt niet als een schaal! Zou hij nog een bandrecorder op de achtergrond hebben meedraaien?’

    Het zijn deze gedachten die het mij onmogelijk maken totaal op te gaan in een voor mij nieuwe sessie. Helemaal wanneer Jeroen op fluistertoon (we zijn immers in totale ontspanning) aankondigt dat hij nu nog wat extra voor ons heeft.

    Gelukkig hebben we morgen nog een dag.


    Deze blog is deel drie uit een vierdelig feuilleton:

    Dag 0: Er hoognodig tussenuit!

    Dag 1: Manschapslokalen en gorillas in the mist 

    Dag 2: Schuim, vleermuizen en verstilling (deze blog) 

    Dag 3: De kunst van het loslaten 


    Fort Resort Beemster ligt in de Noord-Hollandse Beemsterpolder, twintig minuten rijden van Amsterdam.

    De Wellness & Spa zijn apart te bezoeken. Wie er echt helemaal uit wil, blijft slapen in één van de tien luxe kamers of twee suites in de voormalige manschapslokalen van het oude fort (ontwerp Osiris Hertman).

    Niets missen? Abonneer je dan op [bs] door je email adres in te vullen in de rechterkolom rechtsboven; je ontvangt dan automatisch mijn blogs in je mailbox.

    Foto’s op deze pagina (c) daanverhorst.com en van de website van Fort Resort Beemster