Citytrip Archieven - barbarasevenstern.nl

barbarasevenstern.nl

Categorie: Citytrip

Berlijn: wat is nou die heilstaat?

Berlijn, hoofdstad van Duitsland en alom bekend van de muur, die van 13 augustus 1961 tot 9 november 1989 West- en Oost-Berlijn van elkaar scheidde. Ik heb lang niets met Duitsland gehad, voornamelijk vanwege associaties met de eeuwige onredelijkheid van mijn Duitse leraar op de middelbare school jegens mijzelf en mijn vriendinnen.

Die man deed hoogstwaarschijnlijk ook gewoon zijn best, maar dat wil je als puber van zestien natuurlijk niet zien. Hoe frappant dan ook dat mijn eerste bezoek aan deze op één na grootste stad van Europa (Londen is groter) juist met diezelfde vriendinnen was. De tweede keer was met echtgenoot en mede dankzij zijn ijverige notities is deze blog tot stand gekomen.

Comfortabel logeren in Oost-Berlijn

Zelf ben ik verliefd geworden op Oost-Berlijn, of in ieder geval op het buurtje waar ik logeerde. Dat was beide keren in Berlin-Mitte bij Schoenhouse Appartements. Er zijn zeker nog meer leuke en goedkopere plekken te vinden, maar als je met een groep van vier komt, is deze locatie zeer aan te bevelen. Ze verhuren er ook fietsen, wat in Berlijn wel zo handig is.

De appartementen zijn gelegen aan de Alte Schönhauser Strasse, een straat waar je gerust een hele middag door kunt brengen. In ieder geval met je vriendinnengroep. Kledingzaken (van nieuw tot vintage) en hebbedingwinkels worden afgewisseld met verantwoorde koffie- en eettentjes. Een absolute aanrader is te gaan eten bij het beste Vietnamese restaurant van de stad, Monsieur Vuong op nummer 46. Reserveren kan niet, dus wacht je rustig buiten op je tafeltje. Wie geen geduld heeft, vindt een alternatief bij Good Morning Vietnam op nummer 60 of Yam Yam Berlin op nummer 6.

Ein probierteller…

Als er één ding zeker is: in Berlijn hoeft de innerlijke mens niets te kort te komen. Voor het juiste creatieve gevoel ga je ontbijten, lunchen of koffie drinken tussen de ZZP´ers bij Sankt Oberholz, aan de Rosenthaler Straße 72a, een klein half uurtje lopen vanaf het appartement. Daarna is het tijd voor een stadwandeling door Mitte, met o.a. Alexanderplatz, Fernseheturm, La Fayette, Friedrichstraße en Hackesche Höfe. Al dat lopen maakt hongerig en dus stap je binnen bij Barcom’s Deli aan de Sophienstraasse 21 voor een probierteller: vier volwaardige stukken taart om te ‘probieren’.

Het oorlogsverleden is nooit ver weg

Met een zeer goed gevulde maag kun je de wandeling dan weer vervolgen. Museumsinsel, Gendarmenmarkt, Check Point Charly, Potzdamerplatz, Brandenburgen Tor en de Reichstag, het is allemaal de moeite van het bezoeken waard. Verreweg het meest indrukwekkend vind ik Topografie des Terrors, ooit de centrale plek vanuit waar Nazi Duitsland opereerde, tegenwoordig de plek waar de opkomst en ondergang van de structurele en planmatige opbouw van het nazi-Duitsland wordt verteld.

2 kilometer aan meesterwerken

Berlijn heeft evenwel meer dan alleen oorlog historie. De Gemäldegalerie’s vlak bij de Postdamerplatz huisvest een ongekend aantal top schilderijen uit de 13de tot en met de 18de eeuw. Een volledige rondleiding door het museum beslaat een kleine 2 km, je kunt er uiteraard ook voor kiezen alleen de zestien (!) schilderijen van Rembrandt te bekijken.

Candy on bone & art meets food

Hierna heb je wel een borrel verdiend. Bij mooi weer doe je dat bij Biergarten Prater aan Kastanienallee in de wijk Prenzlauer Berg, maar bij slecht kan het ook prima met Ziegenkäsebraut und Avocadocreme bij Keyser Soze op de hoek van de Tucholskystraße en de Auguststraße. Wie van spareribs houdt gaat eten Katz Orange aan de Bergstraße 22, voor wat zij noemen hun candy on bone. De art & food liefhebber kan zijn hart ophalen bij La Soupe Populaire, Prenzlauer Allee 242, het middenklasse restaurant van sterkok Tim Raue en om de locatie (een voormalige bierbrouwerij op de Prenzlauer Allee 242) al een bezoek waardig. Wel lang van te voren reserveren!

Amsterdam-Zuid en tirolerhose

De volgende dag pak je vanuit het appartement de U-bahn 2 naar Wittenbergplatz om te starten met een wandeling door het Kaufhaus des Westens (KadeWe), we zijn er nu immers toch. Via de Kurfürstendamm ga je daarna richting Savignyplatz en deel je een pizza bij Die 12 Apostel aan de Bleibtreustraat 49, die echt de beste steenoverpizza van Berlijn serveert. De wijk doet denken aan Amsterdam-Zuid met prachtige huizen en mooie parkjes. Via de Nollendorfstraße en een markt loop je naar de Akazienstraße 17 waar je bij het niet zo hippe, maar wel zeer Duitse en populaire Gottlob een fles prosecco en een bordje antipasti bestelt. Zelf ben ik die avond beland bij het niet aan te raden Maximilian’s, inclusief tirolerhose bediening in een omgeving die nog het meest doet denken aan het atrium van het Haagse stadhuis.

Op de fiets

In Berlijn pak je ook de fiets. De lange Karl Marxallee met haar typische Oost-Duitse flatblokken brengt je naar naar Boxhagener Platz in de wijk Friedrichshain waar op zondagochtend een (niet zo heel indrukwekkende) rommelmarkt is. Geniet van een Turks-georiënteerd ontbijt in één van de vele tentjes die ook hier te vinden zijn. Daarna fiets je verder naar RAW, een groot en oud industriecomplex uit de tijd van de DDR en inmiddels een alternatieve, anarchistische vrijplaats inclusief rommelmarkt. Zeer naargeestig eigenlijk, maar daardoor ook weer zo echt. Om in de Oost-Duitse sferen te blijven, bezoek je het langste stuk bewaard gebleven ‘Muur’ waarbij de scheiding tussen Oost en West weer even zeer concreet wordt.

Onheilspellende parken en hippe woonwijken

Steek vervolgens de rivier de Spree over en je komt terecht in Kreuzberg, waar de grootste Turkse gemeenschap buiten Turkije zich bevindt. Verscholen in een zijtak van de Spree zit restaurantboot Freischwimmer, waar je zeker een drankje moet doen. Via het vuile en onheilspellende Görlitzer Park kom je terecht in de Oraniënstraße en verlaat je Kreuzberg weer richting Mitte. Het laatste stukje Berlijn per fiets gaat door Prenzlauer Berg, een hippe woonwijk met yuppen. Je kunt hier een bezoek brengen aan de plek waar het eerste concentratiekamp van de Nazi’s werd opgericht, nu een lieflijk en romantisch parkje met waterreservoir. Tegenover drink je dan een laatste drankje bij restaurant Pastenak aan de Knaackstraße 22-24.

Zo veel te doen…

Het is tijd voor vertrek en waarschijnlijk heb je net als ik nog lang niet alles gedaan wat je wilde doen. In mijn geval is dat de Drayton bar bij Cookies & Cream, het strand van Deck 5, 360 graden Berlijn bovenin de Fernsehturm om nog over al die hippe, techno feesten nog te zwijgen. Gelukkig vlieg je vanaf Amsterdam in 1,5 uur naar deze super stad.

Nog even alle genoemde adressen op een rijtje:

Schoenhouse Appartements | Schönhauser Allee 185
Monsieur Vuong | Alte Schönhauser Strasse 46
Good Morning Vietnam | Alte Schönhauser Strasse 60
Yam Yam Berlin | Alte Schönhauser Strasse 6
Sankt Oberholz | Rosenthaler Straße 72a
Barcom’s Deli | Sophienstraasse 21
Gemäldegalerie’s | Matthäikirchplatz
Keyser Soze | hoek van de Tucholskystraße en de Auguststraße
Katz Orange | Bergstraße 22
La Soupe Populaire | Prenzlauer Allee 242
Kaufhaus des Westens (KadeWe) | Tauentzienstraße 21–24
Die 12 Apostel | Bleibtreustraat 49
Gottlob | Akazienstraße 17
Maximilian’s | Friedrichstraße 185-190
Vlooienmarkt (zondagochtend) | Boxhagener Platz
RAW | Revaler Straße 99
Freischwimmer | Vor dem Schlesischen Tor 2
Pastenak | Knaackstraße 22-24
Cookies Cream | Behrenstr. 55
Drayton Bar | Friedrichstraße 158
Deck 5, Schönhauser Allee 80
Fernsehturm, Panoramastraße 1A

Nog niet genoeg adressen? De volgende websites zijn zeker de moeite waard:

Berlijn Blog | Persoonlijke blog van de Nederlandse Marjolein van der Kolk, die in 2011 definitief in Berlijn is gaan wonen

Wat te doen in Berlijn | Persoonlijke blog van de Nederlandse Emma Wijninga, die in 2013 met partner en katten naar Berlijn verhuisde

Berlijninfo.nl

Vier keer koffie in Berlijn

11 juni 2017
Rotterdam, wereldstad aan de Maas

Rotterdam, in mijn ogen de enige echte wereldstad van Nederland. En dat zeg ik niet omdat ik er woon. Misschien juist wel omdat ik er niet woon.

De grote vraag: is Rotterdam ook leuk genoeg om te bezoeken?

Ik bracht een driedaags bezoek aan de stad en mijn antwoord is een volmondig ja. De rauwe grootstedelijkheid doet mij sterk denken aan Berlijn, één van mijn favoriete steden. Het is nog steeds een stad in opkomst en je vindt er dan ook pretentieloze koffie- en bierbarretjes naast (zeer) conceptuele kledingwinkels en mooie meubelmakers.

Overnachten naar gelang de behoefte

Ofschoon het King Kong Hostel the place to be schijnt te zijn, logeerden wij in het moderne Mainport Hotel aan de Maas. Een goede prijs kwaliteit verhouding, zeer centraal gelegen, uitermate gastvrije bediening en met een heerlijke Spa op de bovenste verdieping. Wie wat originelers zoekt, kan ervoor kiezen om aan boord van de SS Rotterdam te slapen of in één van de (wel serieus prijzige) torenkamers van Hotel New York. Ook Stroom, gevestigd in een oude electriciteitsfabriek in Delfsehaven, biedt alles behalve standaard kamers aan.

Een heerlijke kamer met dito badkamer bij Mainport

Rooftop restaurant en conceptstore

Kom je met de trein, dan kan je je bij aankomst al direct vergapen aan de indrukwekkende architectuur van het vernieuwde Centraal Station van de stad. Direct behoefte om de innerlijke mens tevreden te stellen of opzoek naar een leuke verzamelplek? Ga dan bij buitenkomst rechtsaf en loop naar binnen bij Lebkov, een keten met smakelijke verse drankjes, sandwiches en salades. Wie meer tijd heeft, wandelt in zeven minuten naar Op Het Dak, een super leuk rooftop restaurant en koffiebar en tevens de grootste dakakker van Europa. Je kunt ervoor kiezen de lift te nemen naar de zevende verdieping, maar een afdaling met de trap is ook de moeite waard als je dat rauwe en Oost-Duitse gevoel wilt ervaren. Onderin het pand zit Goos, een conceptstore die je zeker moet binnenlopen, als je een wat leuker Rotterdams cadeautje wilt meenemen dan een Feynoord shirt of sleutelhanger van de Euromast.

Aanrader Op het Dak heeft heerlijke biologische gerechten.

Grootstedelijke rauwheid meets hip & happening

Hierna wandel je via de ooit gele loopbrug naar de Hofbogen, waar tot 2010 de treinen tussen Rotterdam en Scheveningen overheen reden. Nu is het ’t langste monumentale pand van Nederland en vind je onder de oude spoorlijn horeca, interieur design, mode en vooral veel ateliers. Leuk om te stappen is Bird, een podium, club en restaurant dat staat voor jazz, maar ook voor soul, funk, hiphop en elektronica. Wil je op stand eten, dan is FG Foodlabs de plek om te reserveren. De website van het restaurant geeft aan dat er geen kledingvoorschrift is, een blik naar binnen tijdens de lunch vertelde mij toch dat hier vooral de gegoede burgerij van Rotterdam zat te eten.

Het goot van de regen, maar dat was vast niet wat ze hier bedoelde 😉

Wij wandelen door, langs zwetende, brede mannen achter het raam bij CrossFit naar Man met Bril, een koffietentje waar ze vooral heel transparant en persoonlijk willen zijn over koffie. Dus krijgen wij een kaartje bij ons bakkie dat precies vertelt wat we drinken (en ja, je proeft de honing in de koffie!) en een enthousiaste jongeman, die ons bij vertrek nog een glas water aanbiedt. We spieken door het raam binnen bij Lloyd Industries, waar oude fabriekslampen vakkundig worden gerestaureerd en klaargemaakt naar de wensen van nu. Even verderop raken we in gesprek met de enthousiaste eigenaresse van Tafel-design, die op de stoep voor haar atelier een prachtig steenschot aan het aflakken is. Voor wie wel wat kleur in huis kan gebruiken, zijn haar bouwborden tafels zeker de moeite waard.

De tv-kok en zijn restaurant

Na de grootstedelijke rauwheid van de Hofbogen pakken we de tram terug naar ons hotel, om ons op te maken voor diner. Dat is deze avond bij Las Palmas, het bekende restaurant van Herman den Blijker. En het leuke is, we kunnen er met de watertaxi heen!

Een spectaculair ritje met de watertaxi is een must-do.

Let op het enorme cruiseschip links van de foto.

Prijzig, maar wel zeer smakelijk.

Ook hier de gegoede Rotterdammer, maar ook kinderen, die opvallend rustig zijn. Las Palmas is een aanrader voor wie houdt van lekker eten in een groots opgezette sfeer en geen bezwaar heeft tegen een commerciële insteek. Wie zich door de innemende Fransman Jean laat verleiden tot een glas champagne, dient alert te zijn op het tweede glas dat voordat je het weet is ingeschonken, alsmede de caviaar-schotel, die overheerlijk, maar zeker aan de prijs is. Ook de bediening is wisselend, van zeer ervaren, tot goed bedoeld naar ronduit ongeschikt. Wij hadden een heerlijke avond, maar de prijs kwaliteit verhouding vind ik niet in balans.

Speciaal bier en biologische happen

Voor zondag stond de onvermijdelijke Markthal op het programma. Is deze overdekte foodmarket inmiddels een commerciële uitbuiterij geworden met serieuze leegstand of toch best gezellig? Het antwoord moet ik je helaas schuldig blijven; wegens de landskampioenschap wedstrijd van die dag was de markt gesloten. En dus togen we naar die andere versmarkt in een oude havenloods op Katendrecht, de Fenix Food Factory. Een ware heaven voor wie van industrieel, speciaal bier en biologische happen houdt. Zelf ben ik, na het proefplankje van de Kaapse bierbrouwerij, snel overgestapt op de meer neutrale witte wijn, maar de diverse hummussen, hammen en kaasjes met ambachtelijk gebakken brood kan ik zeer aanbeleven. Combineer dit met een groot en zonnig terras aan de Maas en je middag en avond kan niet meer stuk.

Ontspannen zitten op het terras in de zon.

Ook binnen is het hier prima vertoeven.

Tijd te kort

Rotterdam, een stad van vele mogelijkheden. Zeker de moeite waard is een bezoek aan Aloha, een bar en restaurant in het voormalig zwemparadijs Tropicana, waar ik al reeds eerder over blogde. (H)erlijk eten en drinken met zowel binnen als buiten fijne zitplekken.

Natuurlijk mag een bezoek aan de Witte de Withstraat niet ontbreken voor een biertje bij Café de Aap of het Nieuw Rotterdams Café (NRC), waar ook gegeten en gedanst kan worden. Voor de liefhebbers G&T en gehaktballen bij Ballroom of een burger bij Ter Marsch & Co. Ik zeg je eerlijk, een deel hiervan staat ook nog op mijn wensenlijstje. Net zoals winkelen in de vele leuke boetiekjes die hier zijn te vinden en het bewonderen van de skylines vanuit nhow, The Suicide Club en Stroom. En voordat ik het vergeet, een bezoek aan de Kunsthal of Museum Boijmans Van Beuningen behoort in principe ook tot de activiteiten.

Buiten de stad

Voor wie nog tijd heeft, ook buiten het stadscentrum is het goed vertoeven. Bijvoorbeeld in Delfshaven, waar je dan een biertje drinkt bij Stadsbrouwerij De Pelgrim en ook het eerder genoemde Stroom zich bevindt. Of breng een bezoek aan Restaurant De Tuin direct aan de Kralingse plas. Een wandeling door het Kralingse bos behoort zeker tot de mogelijkheden, maar je kunt ook net als wij je direct laten zakken in één van de stoelen op het terras. Onder het genot van een glas wijn en één van de vele smakelijke happen van de kaart, hou je dat vakantiegevoel nog fijn even vast.

Het terras van de Tuin aan de Kralingse plas is absoluut een aanrader.

24 mei 2017
Aloha, wat een fijne plek!

Gezocht: borrel- en eetplek met fijn terras in Rotterdam. Deze oproep plaatste ik op Facebook. Aloha bar in het voormalig tropisch zwemparadijs Tropicana kwam als unanieme winnaar uit de bus. Dat schept verwachtingen.

De schildpadden bij binnenkomst roepen direct herinneringen op uit de tijd dat ik hier als kind door de wildwaterbanen roetsjte, evenals het pad dat naar de toiletten leidt (1.30 meter diep lees ik op de muur).

Urban jungle

Ik kom voor het terras, maar ook binnen is het fijn vertoeven. De voormalige wildwaterbaan is omgetoverd tot een urban jungle met kleine tafels om aan te werken of te eten. Ook zijn er banken en zitjes voor de meer intieme gesprekken. De grote, hoge ramen aan de boulevardkant zorgen ervoor dat het niet een donker hol wordt, maar een frisse en lichte ruimte.

Ik word hartelijk ontvangen door een medewerker, die als reactie op mijn enthousiasme voor de locatie onmiddellijk aangeeft dat ik zeker een rondje over het terras moet lopen. Inderdaad de moeite waard, want wie door de ramen van de ronde koepel naast het terras tuurt, kan de vergane glorie van wat ooit een mega zwemparadijs was nog steeds bewonderen. Slechts een deel van het terras is open, maar omdat het restaurant op de hoek ligt, stoort dit niet. Wel spijtig dat hierdoor de wit houten schommelbanken niet beschikbaar zijn.

Wie een Ibiza sfeer verwacht, komt bedrogen uit. We zitten tenslotte aan de Maas en niet het strand. De inrichting is meer urban green dan bohemian. In de middag zijn het voornamelijk de twintigers en dertigers die in de plastic kuipstoelen op het terras hangen. Een internationaal ogend gezelschap, dat veelvuldig op mobieltjes kijkt. ´S avonds gaat de leeftijd omhoog en zijn het vriendinnengroepen en koppels, waarvan er één met een baby.

Uitzicht op stadsiconen

Ik bestel een ijskoffie en geniet van het prachtige uitzicht op de kop van zuid met de Willemsbrug en in de verte het silouette van een van Rotterdam’s meeste bekende stadsiconen, de Zwaan. Er waait een windje, wat met 27 graden zeer welkom is, maar op wat frissere avonden wellicht wat minder aangenaam. Datzelfde geldt voor de eerder genoemde plastic kuipstoelen. Stijlvol als ze ogen, na enige tijd gaan de touwen toch te veel in benen en billen striemen. Een probleem dat overigens snel is opgelost door om een paar kussens te vragen.

Bitterballen met oesterzammen

Ook qua drank en eten zit je hier goed. Veel van de wijnen zijn per glas te verkrijgen en er is een ruim aanbod van cocktails, wat je ook mag verwachten van een bar die luistert naar de naam Aloha. Ik moet helaas nog rijden, dus laat de sterke drank aan mij voorbij gaan en ga voor de wijn met daarbij bitterballen van oesterzwammen en koffie mosterd. Ze zijn zeker de moeite waard om uit te proberen, zij het dat ik de voorkeur blijf geven aan normale mosterd.

Mijn Peking eend met hoisin saus en flensjes smaakt daadwerkelijk naar het Chinese gerecht en de portie is meer dan royaal voor één persoon. Ook de curry van mijn gezelschap doet denken aan India en is een stevige hap. We sluiten af met een cortado en muntthee (Aloha gelooft alleen in echte koffie en doet niet aan decaf).

Het was een geslaagde avond op een ludieke locatie met prachtig uitzicht op in mijn ogen de enige echte skyline van Nederland.

Aloha bar zit in het oude Tropicana aan de Maasboulevard 100 en is de hele week geopend vanaf 12:00 uur. Parkeren kan op de naastgelegen parkeerplaats (na 19 uur gratis uitrijden). De foto van binnen is van de website van Aloha zelf.

22 mei 2017
Uit mijn comfortzone in Parijs

Eigenlijk ben ik helemaal niet van moderne kunst. Ik vind het vaak ingewikkeld en bedreigend, waarschijnlijk omdat ik het te weinig begrijp. Het feit dat ik mij tijdens een lang weekend Parijs voor Fondation Louis Vuitton bevond, had dan ook alles te maken met de misleidende naam en het must-see gehalte van het gebouw.

Een ijsberg met zeilen
Fondation Louis Vuitton is een gigantisch gebouw dat als een abusievelijk geland ruimteschip oprijst uit het groen van Bois de Boulogne ten Westen van Parijs. Het is de creatie van architect Frank Gehry, bekend van het Guggenhiem Museum in Bilbao. Hij liet zich inspireren door het oude Grand Palais, gebouwd voor de wereldtentoonstelling in Parijs in 1900. Gehry´s ontwerp is opgebouwd uit witte bouwblokken (ijsbergen volgens hemzelf) omringd door twaalf glazen zeilen. Deze zeilen bestaan uit ruim 3600 glazen panelen op houten spanten, elk met een andere vorm. Foto´s tonen het gebouw met alleen doorschijnend glas, wie het nu bezoekt ziet een combinatie van oranje, blauw en groen.

Filantropisch of eigenbelang?
Volgens LVMH* is deze op 27 oktober 2014 geopende Fondation Louis Vuitton een nieuwe fase in de filantropische activiteiten van de groep en haar huizen en een belichaming van hun steun aan kunst, cultuur en erfgoed van de afgelopen vijfentwintig jaar. Dat klinkt nogal narcistisch, zeker in het licht van de grootsheid van het gebouw en critici beklagen zich er over dat het museum alleen ruimte biedt aan gevestigde kunstenaars en niet het jonge talent. In de reisgids lezen wij ook dat Bernard Arnault (President van de Fondation Louis Vuitton) een plek zocht voor zijn kunstcollectie en die van LVMH.

Persoonlijk verdenk ik zo iemand dan onmiddellijk van belastingontduiking.

De account die op een goede dag zegt dat meneer Arnault nu toch echt iets met zijn geld moet doen, voordat het wegvloeit. Arnault heeft sinds zijn ontmoeting met Gehry in 2001 al een natte droom en er is nog wel een stukje grond ten westen van Parijs beschikbaar. Met het juiste netwerk staat er binnen enkele jaren een museum voor kunst uit de 20ste en 21ste eeuw.

Een gecompliceerd gebouw
Hoe dan ook, het gebouw is de moeite waard om naar binnen te gaan, zeker op een mooie dag. Een glazen lift brengt je naar de vierde en hoogste etage, wat evenals de derde, een dakterras is om over heen te wandelen en je te vergapen aan de constructie en het uitzicht over Parijs. Een leuk nationalistisch weetje: de dakterrassen zijn van Nederlandse maak.

Wie hier loopt, kan zich goed voorstellen dat meer dan 400 mensen met behulp van robots serieus gepuzzeld hebben aan de realisatie van dit gecompliceerde gebouw. Een timelaps filmpje op de website van Fondation Louis Vutton geeft dit proces in een behapbare anderhalve minuut weer.

Het onbekende
De tentoonstelling ten tijde van mijn bezoek toont het werk van elf Chinese artiesten uit de collectie van Fondation Louis Vuitton. Had ik al niets met moderne kunst, Chinese kunst zegt mij al helemaal niets. Wel even kijken, want we zijn er nu toch. Daarnaast is het ook leuk iets te bezoeken wat je uit jezelf niet zou hebben uitgekozen. Wie weet wordt ik nog positief verrast.

Chinees vakmanschap
En dat word ik. Zeker niet door alles (ik heb niets met opengesneden herten en dode bomen), maar de schilderijen van Zhang Huan vind ik prachtig. Hij maakt ze met as dat hij met behulp van honderd assistenten uit tempels haalt. Blijkbaar is dat toegestaan, het lijkt mij nogal heilig. De kunstenaar ziet het als spiritueel, want het is dit aspect in combinatie met Maoïstisch iconografie, waarmee hij een eerbetoon brengt aan de gemeenschappelijke ziel van zowel de levende als de doden. Ik zie vooral twee hele grote schilderijen en verwonder mij over de precisie en realiteit van het werk. Zowel van veraf als dichtbij blijven de schilderijen van Huan indrukwekkend vakmanschap.

Zhang Huan, National Day, 2009 | ash on linen

Zhang Huan, detail van Great Leap Forward, 2007 | ash on linen

Een tweede verrassing zijn de filminstallatie. Virtual reality en de werkelijke wereld lopen door elkaar heen en enkelen zijn misselijkmakend, zoals een rollercoaster dat ook kan zijn. Niet allemaal even aansprekend en toch blijf je kijken.

Verplaatsing en immigratie
Dat laatste geldt zeker voor de installatie Ten Thousand Waves door Isaac Julien, een Engelse kunstenaar van Caribische afkomst. Stel je voor: een grote donkere zaal met meerdere projectieschermen. Ga zitten op de grond en laat jezelf opgaan in de filmdialoog van de schermen om je heen. De hogere thema’s zijn verplaatsing en immigratie. Het verhaal die van de 23 illegale Chinese vissers die in 2004 in Morecambe Bay (Engeland) door het opkomende tij werden weggevaagd naast de zestiende eeuwse Chinese legende waarin Mazu, godin van de zee, de zeilers juist redt. Oude beelden wisselen zich af met met nieuwe, verschillende camerastandpunten verschijnen op verschillende schermen en dat alles met op de achtergrond een fluisterende vrouwenstem, waarvan ik mij niet eens meer kan herinneren of het Chinees of Engelstalig was. Eén grote beleving.

Regenwater en LED-verlichting
Wie het museum verlaat, doet dit niet voordat hij langs het waterbasin aan de voet van het gebouw is gelopen. Opgevangen regenwater stort zich uit over een brede trap en verdwijnt in een gracht langs het museum. Prismavormige gele glazen kolommen vormen een moderne zuilenrij, waarom is mij niet duidelijk, maar mooi is het wel (naslag leert mij dat het hier gaat om werk van de Deense kunstenaar Olafur Eliasson, genaamd Inside the Horizon; het is een LED-licht systeem met gekleurd glas, spiegels en geluid)

Al bij al is Fondation Louis Vuitton bij mooi weer zeker een bezoek waard. Is het niet helemaal om de collectie, dan toch zeker om de constructie en het uitzicht over Parijs.

Fondation Louis Vuitton
8 Avenue du Mahatma Gandhi, 75116 Paris, France
Telefoon: +33 (0)1 40 69 96 00

A selection of works by Chinese artists from the Collection (27 januari – 29 augustus 2016)

* LVMH: Louis Vuitton Moët Hennessy of Moët Hennessy Louis Vuitton is het grootste conglomeraat ter wereld van luxeproducten

Informatie over de bouw van het project komt mede van de website van De Architect.

19 april 2016
Misschien wel het mooiste museum in Parijs

Wie aan musea in Parijs denkt, denkt al snel aan het Louvre. Dat is toch jammer, als je je bedenkt dat de stad zo’n 150 grote en kleine musea herbergt.

Eén van die musea is het Musée Jacquemart-André, gelegen aan de Boulevard Haussmann. Tegenwoordig is deze drukke boulevard bekend om zijn grote warenhuizen als Le Printemps en Galeries Layfayette. Zo’n 150 jaar geleden was dit, dankzij de stadsuitbreiding van prefect Haussmann, een nieuw-bij-Parijs-horend gebied, waar de rijke adel en succesvolle bankiersfamilies hun huizen lieten bouwen.

Erfgenaam en kunstliefhebber
Edouard André wordt in 1833 geboren in zo´n schatrijke Protestante bankiersfamilie en kan zich als enig erfgenaam van zowel zijn vaders als moeders kant wel wat veroorloven. In 1869 koopt hij een stuk grond aan de dan nog in ontwikkeling zijnde Boulevard Haussmann en geeft architect Henri Parent de opdracht een huis voor hem te bouwen dat zich kan meten met de grootste van het land. Parent, net gepasseerd door Charles Garnier voor de bouw van het nieuwe Operahuis in de stad, voert de opdracht met verve uit. In 1876 vindt de zeer succesvolle inauguratie van het huis plaats en kunnen de genodigden zich vergapen aan de theatrale smaak van de eigenaar en de architect.

Grandeur
Wie het huidige Musée Jacquemart-André bezoekt en door de poort het terrein oploopt, kan dat nog steeds. Het is goed voor te stellen hoe hier de koetsen via de deels overdekte helling uitkwamen op de binnenplaats. Negeer de lelijke moderne gebouwen die grenzen aan het huis en richt je blik op de ingang; Parent heeft aan zijn opdracht meer dan voldaan.

Binnenin wordt direct duidelijk dat het hier zowel om een museum als om een (voormalig) woonhuis gaat. De privé vertrekken zijn klein, het grootste gedeelte van de benedenverdieping is gewijd aan formele ontvangstruimtes, waarbij de grootte van de kamers aangepast kan worden aan het aantal gasten. Een mijns inziens briljante constructie in een woonhuis uit die tijd.

Blikvanger
De absolute blikvanger in de architectuur is het trappenhuis, waarschijnlijk Parent’s zoete wraak op Garnier en zijn Operahuis. Twee sierlijke trappen kronkelen zich op symmetrische wijze een weg naar boven. Niet in het midden van de ruimte, wat in die tijd gebruikelijk was, maar geheel aan het uiteinde van het huis tussen een steunmuur en een marmeren zuil. Neem vooral de tijd dit kunstwerkje al vanuit de muziekkamer te bekijken.

Kunstliefhebber met middelen
Naast de indrukwekkende kamers is er natuurlijk de kunstcollectie. Edouard André begint zijn collectie met wat men indertijd ‘bimbelots’ noemt, oftewel ´snuisterijen´. Een relatief begrip, als je je bedenkt dat het hier gaat om kleine charmante zilverstukken, sieraden, miniaturen en tapijten. Ook verzamelt hij de typische schilderijen van zijn tijd, zoals landschappen en genre stukken van Delacroix.

In 1872 hangt hij zijn politieke carrière aan de wilgen en richt zich volkomen op het verzamelen van kunst. Niet alleen heeft hij er het huis en de middelen voor, ook houdt hij er een voor die tijd originele kijk op na door schilderijen te combineren met beeldhouwwerken, meubelstukken en kunstvoorwerpen uit dezelfde perioden (een opstelling die het Museum des Decoratifs nu als onderscheidend bestempeld bij hun tentoonstelling Fast Forward).

Gelukkig verstandshuwelijk
Edouard’s huwelijk met de veel jongere kunstenares Nélie Jacquemart is cruciaal in de realisatie van het museum zoals wij dat nu kunnen bewonderen. Over deze dame zelf is weinig bekend, wat haar voor mij een zeer intrigerend persoon maakt. Ze is van eenvoudige komaf en lijkt het vaste pad te hebben gevolgd van jonge kunstenaars uit haar tijd. In 1872 ontmoet ze Edouard André wanneer hij haar inhuurt om zijn portret te schilderen en in 1981 trouwen ze. Het is een verstandshuwelijk, maar wel zeer succesvol, dankzij hun gedeelde interesse in de uitbreiding en presentatie van hun kunstcollectie. Het feit dat Nélie na enige tijd van slaapkamer ruilt, om dichter bij haar man te zijn, vind ik persoonlijk veelzeggend.

Het echtpaar Jacquemart-André. De duidelijk meer flatteuze schilderijen zijn van de hand van Nélie.

Periodekamers en een Italiaans museum
De benedenkamers in het huis aan de Boulevard Haussmann worden ingericht als periode kamers, gewijd aan het werk van achttiende eeuwse Franse kunstenaars, zoals Nattier, Drouais, Chardin en Fragonard.

De bibliotheek maakt hier een uitzondering op. Edouard André, zich bewust van de invloed van de zeventiende eeuwse Vlaamse en Nederlandse meesters op de Franse kunstenaars, verzamelde een aantal schilderijen waar een groot museum zijn vingers bij af zou likken. In de intimiteit van de kleine kamer, die om voor de hand liggende reden aan het Mauritshuis in Den Haag doet denken, hangen maar liefst drie Rembrandt´s, een Jan De Bray, een Judith Leyster, twee Van Dyck´s, een Hals en een Ruysdael.

Vindingrijk
De eerste etage, die Edouard als verrassing voor zijn vrouw laat inrichten als studio, wordt op haar verzoek de plek waar de Italiaanse Renaissance kunstwerken worden tentoongesteld, die ze op hun vele reizen naar Italië verzamelen. Naast Italië zijn er reizen naar het Midden Oosten, Cairo, Luxor en Aswan, Berut, Constantinopel en Athene. Elk jaar worden er honderden kunstwerken naar Parijs getransporteerd, wat mij direct doet afvragen hoe zoiets dan gaat. ‘Nee, deze Tiepolo vond ik in Florence.’ En dan staat er ergens in Florence een huis met een muur of plafond minder.

Rechtszaak
In 1893 sterft Edouard, slechts zestig jaar oud, en vindt Nélie zichzelf in strijd met zijn neven, die haar ervan beschuldigden de erfenis van haar man te misbruiken. Voorzienend als deze neven zijn, hebben zij ten tijde van het huwelijk tussen Edouard en Nélie een contract laten opstellen dat voorschrijft dat Nélie bij Edouard´s overlijden niet méér krijgt dan een redelijke bruidsschat. Nélie is tenslotte arm geboren en de neven willen zich er zeker van stellen dat het familiefortuin hun kant opkomt. Helaas voor hen is ook Edouard voorzienend geweest door vlak voor zijn dood een testament op te stellen waarin hij zijn hele bezit aan zijn vrouw toekent. Een rechtszaak volgt, die uiteindelijk door Nélie gewonnen wordt.

Openbaar museum
Weduwe Nélie gaat weer reizen en vult de reeds bestaande collectie aan tot wat het nu is. Na haar dood in 1912 komt het privé huis in het bezit van Institution de France, die het conform de wens in haar testament in 1913 openstelt voor het grote publiek.

Een museum én voormalige woonhuis, misschien wel het mooiste van Parijs.

Musée Jacquemart-André
158, bd Haussmann, 75008 Paris, Frankrijk
Tél. : 01 45 62 11 59 / Fax : 01 45 62 16 36
message@musee-jacquemart-andre.com

Wie het museum bezoekt, stapt zeker ook binnen bij Café Jacquemart-André, de theesalon in de voormalige eetkamer van het huis. Geen tijd voor lunch? Neem dan wel de tijd voor één van de overheerlijke taartjes uit de keuken van Pâtisserie Stohrer en Michel Fenet’s Petite Marquise.

De foto geheel bovenaan is afkomstig van de website van het museum, evenals de afbeeldingen van het echtpaar zelf.

18 april 2016
Fashion Forward in Parijs

Musée des Arts Décoratifs, gelegen aan de rue de Rivoli in het centrum van Parijs, richt zich op toegepaste kunst. Of, om het meer tastbaar te stellen, nuttig én mooi.

Mode in het zonnetje
De huidige modecollectie van het museum is het resultaat van de samenvoeging van de oorspronkelijke collectie van Musée des Arts Décoratifs en die van de Union Française des Arts du Costume (UFAC) in 1986 en omvat meer dan 150.000 stukken. De dertigste verjaardag van de opening van dit Musée des Arts de la Mode wordt aangegrepen om dit collectieve avontuur en belangrijk modemoment in het zonnetje te zetten. De tentoonstelling Fashion Forward, drie eeuwen mode wil een nieuw licht schijnen op één van de rijkste collecties uit de wereld, door de stukken in hun menselijke, artistieke en sociale context te plaatsen.

Beleving
Wie Ode aan de Nederlandse mode in het Gemeentemuseum Den Haag heeft gezien, weet dat een dergelijke opstelling minder baanbrekend is dan het Musée des Arts Décoratifs wil doen geloven. Dat is niet erg (we zijn tenslotte in Parijs) , want evenals in Den Haag draagt deze insteek bij aan de beleving van de tentoonstelling. Wanneer eisen en vaste regels over behoud en presentatie tijdelijk kunnen worden losgelaten, ontstaat de mogelijkheid mode te laten zien als het kunstgebied dat het werkelijk is. Mode is immers zoveel meer dan alleen wisselende technieken, stoffen en ontwerpen.

Mode vertelt het verhaal van veranderende tijden en opvattingen en daarmee de kunst van het leven.

En dat is wat Fashion Forward, drie eeuwen mode doet. 300 stukken uit de collectie worden voor het eerst in het schip van het museum getoond, elke ruimte een wereld op zichzelf, dankzij de wisselwerking met objecten uit andere collecties van het museum. Denk aan achttiende-eeuwse houtpanelen of behang van Zuber. De zwart-wit videobeelden die hoog in een hoek van enkele van de ruimtes stilzwijgend toelichting bieden op de getoonde stukken, vind ik persoonlijk minder verrijkend. De muurvitrines met potjes, spiegeltjes en flacons uit het begin van de vorige eeuw zijn daarentegen wel weer zeer de moeite waard.

Toegankelijk
De chronologische volgorde die de tentoonstelling aanhoudt, maakt hem toegankelijk en leidt je in één vloeiende beweging van oncomfortabele corsetten naar hoge tailles en meer praktische two-pieces, waarbij de kleding voor de vrouw (weinig verrassend) duidelijk meer ontwikkeling doorgaat dan die voor de man. Wel onverwacht: doet kleding uit de 18de en 19de eeuw respectvol historisch aan, stukken uit begin twintigste eeuw ogen ouderwets en daarmee minder aantrekkelijk. Pailletten op een avondcape van Schiaparelli vervagen in vergelijking met de decoratie op een Dolman jas en één avondjurk roept zelfs sterk de associatie op met Prinses Leia uit Star Wars.

Kwantiteit én kwaliteit
Alle prachtige historische stukken ten spijt, het hoogtepunt van de tentoonstelling vind je in de laatste zaal. Mode van nog niet zo heel lang geleden, haute couture en prêt-à-porter, zowel klassiek als eclectisch. Van Chanel, Dior, Yves Saint Laurent, Balenciaga, Pucci, Ungaro, Kenzo, Lagerfield, Lang, Lacroix, Gaultier, Comme des Garçons, Yamamoto, Prada, Dries van Noten,(Maison) Margiela, Galliano naar Rick Owens. Het effect van kwantiteit én kwaliteit is een lust voor het oog, niet in het minst door de opstelling van de etalagepoppen op golvende trappen in het midden van een hoge witte hal. De begeleidende tekstbordjes zorgen voor wat gepuzzel, wie perse wil weten wie-wat-maakte, adviseer ik de catalogus aan te schaffen.

Fashion Forward, drie eeuwen mode is een indrukwekkende tentoonstelling, die zeker de moeite waard is voor iedereen die van mode houdt en tussen 7 april en 14 augustus in Parijs is.

Musée des Arts Décoratifs
107, rue de Rivoli 75001 Paris, France
Telefoon: +33 (0)1 44 55 57 50

Om drukte zoveel mogelijk te voorkomen, probeer je vóór één uur binnen te zijn.

Fashion Forward, drie eeuwen mode
7 april – 14 augustus
Omdat de geschiedenis van de mode ook de geschiedenis van lichaam en stijl is, heeft het museum de Britse danser en choreograaf Christopher Wheeldon de artistieke begeleiding over de tentoonstelling gegeven, waarbij hij samenwerkte met scenograaf Jérôme Kaplan en assistent Isabelle Vartan. Ook leuk om te weten: H&M is de exclusieve sponsor van de tentoonstelling.

De catalogus van de tentoonstelling kost €55 en is Franstalig (maar het gaat natuurlijk vooral om de foto’s).

14 april 2016
Herkenning en beleving in het Tropenmuseum

Wie mijn berichten rondom mijn boek-in-wording volgt, weet dat een deel van het verhaal zich afspeelt in jaren zestig. De huidige tentoonstelling The Sixties – A Worldwide Happening in het Tropenmuseum in Amsterdam is voor mij dan ook een must-go. Waar beter inspiratie opdoen (of op z’n minst feiten checken) dan tussen de mode van Thea Porter, de broek van Jimi Hendrix en de posters uit deze roerige tijd?

Gemengde gevoelens
Het is jaren geleden dat ik voor het laatst in het Tropenmuseum ben geweest. Sterker nog, ik heb een zeer slechte herinnering van een middag knutselen aan een pijl en boog, die ik vervolgens niet mee naar huis mocht nemen. Als je vijf bent is dat licht traumatisch. Je kunt dus veilig stellen dat ik met gemengde gevoelens naar binnen stap.

Enthousiasme
De baliemedewerker begroet mij als een verloren ziel en roept onmiddellijk dat ik toch zeker naar het kindermuseum moet gaan. Over tien minuten vertrekt het vliegtuig naar Marokko, dus als ik opschiet, red ik het nog net. Overweldigd door zijn oprechte enthousiasme pak ik mijn boardingpas en Marokkaans paspoort (‘die heeft u toch altijd al willen hebben‘) aan.

Markthal
Tropenmuseum Junior bevindt zich op de eerste verdieping aan één van de zijkanten van de monumentale Lichthal die het centrale hart van het museum vormt. Deze plek alleen al is indrukwekkend genoeg om even stil te staan en de immense afmeting ervan op je in te laten werken. Het heeft iets markthal-achtigs, de wijze waarop de tentoonstellingsobjecten en winkelmaterialen een deel van de enorme ruimte innemen.

Tropenmuseum Junior
Voor het Tropenmuseum Junior staat een incheckbalie, compleet met beeldscherm waarop de tijden van vertrek staan aangegeven. Ik toon mijn boardingpass aan de Marokaanse baliemedewerkster en krijg een stempel in mijn nieuw verworven paspoort. Als ik Yousef straks wil volgen, dan komt alles goed. Achter mij zitten twee jongens met een koptelefoon op hun hoofd naar iets over de tentoonstelling te luisteren. Een stukje verderop knutselt een meisje ijverig aan een ketting. Zelf stuur ik echtgenoot via een digitaal scherm een e-card met een Arabisch ‘I love you’.

Op reis
En dan is het tijd om aan boord te gaan. Een dikke vliegtuigdeur opent zich en wij volgen de baliemedewerkster een smalle gang in, waar grote lichtgevende borden van het type Schiphol de richting aangeven. Eenmaal in het vliegtuig nemen we plaats op rechtopstaande koffers die als stoel dienen. De deur gaat dicht en beeldschermpjes klappen uit het plafond naar beneden. De reis gaat beginnen!

Onze Marokkaanse reisbegeleiding zingt in het gangpad een lied, waarna op de schermpjes een introductie film wordt getoond. Het is het verhaal van Esmaa, Fatima, Nasrdin en Yousef, die de bezoeker middels een speurtocht laten meemaken wat zij zelf ontdekt hebben in het land van hun ouders.

Beleving
Tegen de tijd dat ik het vliegtuig uitstap, waan ik mij werkelijk in Marokko. De medina, huizen en een heus plein, Nederland voelt ineens heel ver weg. We drinken mierzoete muntthee en luisteren naar het verhaal van Yousef, wat ik persoonlijk wat erg lang vind voor de allerkleinste onder ons. Daarna mogen we zelfstandig op speurtocht langs de blauwe nissen, op zoek naar woorden. Omdat ik elk audiofragment bij een nis dien af te luisteren voor het gewenste woord, kan ik niet smokkelen. Daarnaast heeft een achtjarig jongetje bepaald dat hij niet bij zijn moeder, maar ´bij mij´ hoort, en dus ga ik braaf alle items af. Als alle woorden zijn verzameld, ontstaat er een vraag. Mijn antwoord hierop schrijf ik op een eerder gekregen ansichtkaart, die ik in de daarvoor bestemde gele brievenbus gooi. Wellicht dat ik straks met het hele gezin een VIP reis door de tentoonstelling mag maken.

A worldwide happening
Dan is het twee uur en moet ik haast gaan maken voor waar ik werkelijk voor kwam, The Sixties. Na alle beleving in Marokko ervaar ik de tentoonstelling als een statische opstelling van diverse zaken uit de zestiger jaren. Ik wandel wat doelloos door de verschillende eilanden van onder meer affiches, ruimtevaart objecten, muziek, en kleding. Om mij heen wijzen bezoekers elkaar op items die zij zelf ook hebben gedragen of gedraaid. Ik lees een tekst van Martin Luther King ´Free at last´, een beroemde uitspraak waar ik zelf ook in mijn boek Familiegeluk aan refereer.

The Sixties laat zien hoe wereldwijde veranderingen zich vertaalden in mode, muziek, architectuur en fotografie. Het geeft een wereldwijde blik en terwijl ik rondloop, realiseer ik mij dat ik meer opzoek ben naar de Haagse kant van de beginjaren zestig. Tenslotte is dat waar mijn verhaal zich op richt. Mijn oog valt op een bijschriftbordje bij een zelfgehaakt vestje ‘….kocht ik één keer per jaar bij de Bonnetterie chique kleding van Corrège of van Mof.‘ Ik maak alsnog een aantekening.

In tegenstelling tot Ziezo Marokko verwonder ik mij minder over de objecten in The Sixties tentoonstelling. Ik ben met ze bekend of met een afgeleide ervan. Zoals het museum zelf op haar website aangeeft, zijn de jaren 60 nooit weggeweest. De wereld van nu bouwt voort op de iconen van toen.

Wereld café
Ik rond mijn bezoek aan het Tropenmuseum af met een cappuccino en een zeer verantwoord broodje zwarte bonen humus in Café De Tropen. Het is die dag de enige plek in het museum waar ik bij binnenkomst mijn kaartje moet scannen.

Het Tropenmuseum is zeker een bezoek waard.

Het museum is geopend van dinsdag tot en met zondag en gevestigd in het monumentale KIT (Koninklijk Instituut voor de Tropen) in Amsterdam.

The Sixties tentoonstelling is nog tot en met 13 maart 2016 te bezichtigen.

Ook naar ZieZo Marokko? Hou er dan rekening mee dat er alleen gevlogen wordt in het weekend en op alle dagen van de schoolvakanties. Reserveren is verplicht, maar kan, als je geluk hebt zoals ik, ook nog bij de kassa.

21 januari 2016